Yeni Bir Araştırmaya Göre Kuşlar Tam Güneş Tutulmasından Sonra Neden Şarkı Söylüyor?
8 Nisan 2024’teki tam güneş tutulması, Kuzey Amerika’daki bazı kuş türlerinin biyolojik saatini geçici olarak sıfırladı. Science dergisinde yayımlanan yeni bir araştırmaya göre, ışığın geri dönüşüyle birlikte 19 tür, sanki yeni bir gün başlamış gibi toplu bir “şafak korosu” oluşturdu.
Haberi PodCast olarak dinlemek isterseniz;
Doğada nadir bir olay olan tam güneş tutulması, bilim insanları için hayvan davranışlarını incelemek için eşsiz bir doğal deney sundu. Indiana Üniversitesi Bloomington’daki araştırmacılar, 29 kuş türünün bu kısa süreli “öğle vakti karanlığına” nasıl tepki verdiğini gözlemledi ve şaşırtıcı sonuçlar elde etti.
Verilere Dayalı Temel Bulgular
Indiana Üniversitesi Bloomington’dan Liz Aguilar‘ın başyazarı olduğu ve Science dergisinde yayımlanan çalışma, Kuzey Amerika’da Meksika’dan Kanada’ya uzanan tutulma güzergahı boyunca veri topladı.
- Katılımcı Bilimi Gücü: Çalışma, Indiana Üniversitesi ve Ohio Wesleyan Üniversitesi araştırmacıları tarafından geliştirilen SolarBird adlı ücretsiz akıllı telefon uygulaması aracılığıyla 1.700’den fazla vatandaş bilim insanından gelen yaklaşık 11.000 gözlemle desteklendi.
- Ses Kayıtları: Ekip ayrıca güney Indiana’da kağıt mendil kutusu boyutunda kayıt cihazları kullanarak tutulma anları öncesinde, sırasında ve sonrasında yaklaşık 100.000 kuş sesini kaydetti.
- Belirgin Değişim: Toplam tutulma sırasında aktif olan 52 kuş türünden 29’unun seslendirmelerinde belirgin değişiklikler görüldü.
- Sahte Şafak Korosu: En büyük değişim, Ay’ın Güneş’i tamamen engellediği andan sonra güneş ışığının geri dönmesiyle yaşandı. Tam 19 tür, araştırmacıların “sahte şafak korosu” adını verdiği olaya katılarak biyolojik saatlerini sıfırlamış gibi davrandı.
- Örnekler: Çizgili baykuşlar normalden dört kat daha fazla öttü. Şafak vakti şarkılarıyla bilinen kızılgerdanlar ise normalden altı kat daha hızlı öttüler.
Biyolojik Saatler ve Işığa Duyarlılık
Çalışmanın başyazarı Liz Aguilar, sonuçların kuşların ışık değişimlerine ne kadar duyarlı olduğunu gösterdiğini belirtti:
“Işık, kuş davranışlarını şekillendiren en güçlü etkenlerden biridir ve dört dakikalık bir ‘gece’ bile birçok türün yeniden sabah olmuş gibi davranması için yeterli olmuştur. Bu bize, ışık kirliliği ve geceleri yapay ışık gibi sorunlar için de açık sonuçlar doğuruyor.”
Tutulmanın, kuşların eş bulmak, bölgelerini savunmak ve göç etmek için en aktif olduğu ilkbahar dönemine denk gelmesi, tepkilerin şiddetini artırdı. Şafak koroları en yoğun olan türlerin, tutulmaya tepki verme olasılığının da en yüksek olduğu görüldü.
Yapay Zekâ ile Analiz ve Koruma Çıkarımları
Toplanan veriler, kuş türlerini seslerinden tespit edebilen bir yapay zekâ sistemi olan BirdNET tarafından analiz edildi. Cornell Üniversitesi K. Lisa Yang Koruma Biyoakustiği Merkezi’nden Dr. Stefan Kahl, BirdNET/YZ hatalar yapsa da, hataların sistematik ve tekrarlanabilir olduğunu ve tutulma sırasındaki ses aktivitelerindeki farklılıkları görmelerini sağladığını belirtti.
Koruma Açısından Önemli Çıkarımlar:
- Uzun Vadeli Etki: Aguilar, uzun vadeli etkilerin minimum düzeyde olacağına inansa da, bazı kuşların ani karanlığa tepki vermek için harcadıkları sürenin yiyecek arama veya eş arama gibi önemli faaliyetlerden çalınmış olabileceğini söyledi.
- Işık Kirliliği Bağlantısı: Yeni bulgular, ışık kirliliğinin kuşların günlük ritimlerini bozabileceğini gösteren önceki araştırmaları destekliyor. Işık kirliliği, kuşların normalden daha uzun süre ses çıkarmasına ve göçmen kuşların yönlerini şaşırarak binalara çarpmasına neden olabiliyor.
- Koruma Odakları: Aguilar, hangi türlerin ışık değişimlerinden en çok etkilendiğini bilmenin, koruma çabalarının en çok ihtiyaç duyulan yerlere odaklanmasına yardımcı olabileceğini belirtti.
Kaynaklar:
- Science Dergisi (Yayımlanan Çalışma)
- Liz Aguilar (Indiana Üniversitesi Bloomington, Başyazar)
- Paul Macklin (Indiana Üniversitesi Bloomington)
- Stefan Kahl (Cornell Üniversitesi, BirdNET)
- Andrew Farnsworth (Cornell Ornitoloji Laboratuvarı)
Bu haber ilgini çekebilir.
