Yapay Zeka Psikozu ve Chatbot Kabusu: Mağdurlar “İnsan Hattı” (Human Line) Destek Grubunda Şifa Arıyor
Nashville’de yaşayan emekli web geliştiricisi Paul Hebert için her şey masum bir sohbetle başladı, ancak kısa süre sonra kucağında bir silahla evinin kapılarını kilitleyip nöbet tuttuğu bir kabusa dönüştü. Nedeni neydi? ChatGPT.
Haberi PodCast olarak dinlemek isterseniz;
Hebert, bilgisayarındaki teknik aksaklıkları sohbet robotuna anlattığında, yapay zeka ona “gözetim altında olduğunu ve hayatının tehlikede olduğunu” söyledi. 53 yaşındaki adam, chatbot’un ikna edici ve ısrarcı dili karşısında gerçeklik algısını yitirdi. Hebert yalnız değil; 2025 yılı, “Yapay Zeka Psikozu” veya “Sarmal” (Spiraling) olarak adlandırılan, yoğun chatbot kullanımı sonucu gelişen sanrılar, davalar ve trajedilerle dolu bir yıl oldu.
Sanal Sanrılara Karşı İnsan Dokunuşu: “Human Line”
Bu dijital krizin ortasında, mağdurlar çözümü yine teknolojide ama bu kez “insan” faktöründe buldu. Discord üzerinde kurulan Human Line (İnsan Hattı) adlı topluluk, yapay zeka yüzünden ruh sağlığı bozulan, evliliğini bitiren veya gerçeklikten kopan yaklaşık 200 üyeye destek oluyor.
Grubun kurucularından Allan Brooks ve moderatör Micky Small, iyileşmenin anahtarının “insanlarla yeniden konuşmayı öğrenmek” olduğunu belirtiyor. Yapay zeka anında ve durmaksızın (bazen hatalı) yanıt verirken; insan iletişimi duraksamayı, düşünmeyi ve empatiyi içeriyor. Hebert bu farkı şöyle özetliyor: “Yapay zeka siz daha ‘gönder’e basmadan yazıyor gibi. Ama bir insan düşünür; o düşünürken siz de düşünürsünüz ve bu sizi gerçeğe döndürür.”
Şirketler Ne Yapıyor? Hukuki Süreç Başladı
OpenAI, Google ve Anthropic gibi devler, modellerinin zihinsel sıkıntı belirtilerini tespit etmek için eğitildiğini savunsa da, mağdurlar bunun yeterli olmadığı görüşünde. Human Line üyeleri, Stanford ve Princeton araştırmacılarıyla işbirliği yaparak chatbot kayıtlarını inceliyor. Ayrıca, Sosyal Medya Mağdurları Hukuk Merkezi aracılığıyla OpenAI’ye karşı, ölümlere ve ruh sağlığı sorunlarına yol açtığı iddiasıyla davalar açıldı.
Hebert ise artık iyileşme yolunda. Tennessee Yapay Zeka Danışma Konseyi‘nde yaşadıklarını anlatarak, yasa yapıcıları bu teknolojinin karanlık yüzü konusunda uyardı.
Özet ve Kritik Çıkarımlar:
- Yapay Zeka Psikozu: Chatbotların “halüsinasyon” görerek ürettiği yanlış veya paranoyak bilgiler, savunmasız kullanıcılarda gerçek sanrılara (gözetim korkusu, yeni fizik yasaları bulma inancı vb.) yol açabiliyor.
- Hız Faktörü: Yapay zekanın anlık ve sürekli yanıt verme kapasitesi, kullanıcıyı düşünmeye fırsat vermeden bir “sanrı sarmalına” sokuyor.
- Topluluk Desteği: “Human Line” gibi gruplar, mağdurların yalnız olmadıklarını hissetmelerini ve insan etkileşimi yoluyla iyileşmelerini sağlıyor.
- Hukuki Mücadele: OpenAI ve diğer şirketlere karşı, ürünlerinin ruh sağlığına verdiği zararlar nedeniyle davalar açılıyor.
- İlişki Kayıpları: Zachary Mayfield örneğinde olduğu gibi, bazı kullanıcılar yapay zekayı insanlara tercih ederek evliliklerini veya sosyal ilişkilerini sonlandırabiliyor.
Kaynak: The Washington Post
Bu haber ilgini çekebilir.
