Haberi Podcast olarak dinlemek isterseniz
Türk Telekom’dan Küresel 6G ve Kuantum Hamlesi: Yeni Ar-Ge Bilim Kurulu Kuruldu
Türk Telekom, 6G, yapay zeka (AI), kuantum teknolojileri ve karasal olmayan ağların (NTN) ticari operasyonlara entegrasyonunu hızlandırmak amacıyla altı uluslararası akademisyenden oluşan Ar-Ge ve İnovasyon Bilim Kurulu’nu hayata geçirdi. Sadece kağıt üzerindeki teorik çalışmaları değil, telekomünikasyon sektörünün saha gerçekliklerini akademiyle buluşturmayı hedefleyen kurul, Türkiye’nin yeni nesil haberleşme altyapısındaki teknoloji üreticisi konumunu güçlendirmeyi planlıyor.
Operatör, 2024 yılında Türkiye genelinde en fazla patent başvurusu yapan şirket unvanını elde ettikten sonra, 2025 yılı içerisinde tam 921 yeni patent başvurusuna imza attı. Son üç yıllık periyotta toplam 2.000’in üzerinde patent başvurusu kaydedilirken, şirket bilimsel makale ve araştırma endeksi Web of Science verilerine göre Avrupa’daki telekom operatörleri arasında ikinci sıraya yerleşti.
Ar-Ge ve İnovasyon Bilim Kurulu Kadrosu ve Çalışma Alanları
Kurul, uzay haberleşmesinden akıllı dijital ikizlere kadar geniş bir yelpazede, kendi alanlarında küresel çapta literatür belirleyen isimlerden oluşuyor. Akademik bilginin doğrudan baz istasyonlarına, veri merkezlerine ve fiber altyapılara entegre edilebilir donanım ve yazılımlara dönüştürülmesi hedefleniyor.
| Akademisyen | Kurum | Odaklanılan Teknoloji ve Araştırma Alanı |
| Prof. Dr. Elif Uysal | Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) | Uzay Haberleşmesi, Enerji Verimliliği, Nesnelerin İnterneti (IoT) |
| Prof. Dr. Hüseyin Arslan | İstanbul Medipol Üniversitesi | Yeni Nesil Ağlar ve İleri Haberleşme Sistemleri |
| Prof. Dr. Berk Canberk | Edinburgh Napier Univ. & İTÜ | Dijital İkiz (Digital Twin), Akıllı Ağlar, IoT |
| Prof. Dr. Resul Daş | Fırat Üniversitesi | Yapay Zeka (AI) Algoritmaları, IoT Entegrasyonu |
| Prof. Dr. Lütfiye Durak Ata | İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) | Entegre Algılama ve Haberleşme, Yeni Nesil Ağlar |
| Prof. Dr. Halim Yanıkömeroğlu | Carleton University (Kanada) | Karasal Olmayan Ağlar (NTN), Yüksek İrtifa Platform İstasyonları (HAPS) |
Sahadaki Gerçeklik: Yeni Nesil Teknolojilerin Avantajları ve Zorlukları
Telekomünikasyon sektöründe laboratuvar verileri ile saha performansı arasında genellikle büyük bir uçurum bulunur. Yeni kurulan bilim kurulunun odaklandığı teknolojilerin gerçek kullanım senaryolarındaki karşılıkları hem devrimsel fırsatlar hem de ciddi altyapı zorlukları barındırıyor:
- Karasal Olmayan Ağlar (NTN) ve HAPS: Yüksek irtifa platformları ve düşük yörünge (LEO) uyduları, özellikle doğal afetlerde veya coğrafi olarak zorlu arazilerde kesintisiz iletişim sağlamak için devasa bir avantaj (artı) sunuyor. Ancak, yer istasyonları ile bu platformlar arasındaki sinyal gecikmeleri (latency) ve veri aktarım kapasitelerinin fiber optik hatlara kıyasla hala dar olması, yüksek yoğunluklu kentsel kullanımlarda mevcut hücresel ağların yerini almasını şimdilik engelliyor (eksi).
- Ağlarda Yapay Zeka Entegrasyonu: AI destekli ağ yönetimi, şebeke trafiğini anlık olarak analiz edip enerji tüketimini optimize ederek operasyonel maliyetleri ciddi oranda düşürüyor (artı). Buna karşın, yapay zeka modellerinin eğitilmesi için gereken devasa veri setleri ve bu işlem gücünü sağlayacak sunucuların yarattığı ek enerji maliyeti, sistemin kendi içindeki en büyük paradoksunu (eksi) oluşturuyor.
- 6G ve Kuantum Güvenliği: 6G ile mikrosaniye seviyesinde gecikme süreleri hedeflenirken, kuantum teknolojileri veri şifrelemede kırılamaz bir güvenlik katmanı vaat ediyor (artı). İşin zorluk kısmı ise bu teknolojilerin ticari donanımlara indirgenmesinin maliyetidir. Kuantum anahtar dağıtımı (QKD) sistemleri şu an için son kullanıcı cihazlarından ziyade yalnızca dev omurga ağlarında kullanılabilecek kadar maliyetli ve karmaşık (eksi).
Ekosistem Odaklı Performans ve Ödüllendirme
Kurulun çalışmaları sadece teorik çerçevede kalmayıp, şirket içindeki yetenek ekosistemiyle birleştirilecek. Yeni nesil ağlar, yapay zeka ve uydu haberleşmesi ekseninde akademinin vizyonu, mühendislerin saha tecrübesiyle şekillenecek. Ar-Ge üretimini teşvik etmek amacıyla Türk Telekom, kendi bünyesinde yenilikçi çözümler üreten ekiplerini dört farklı kategoride tescilledi:
- Son 5 Yılda En Çok Patent Başvurusu
- En Çok Uluslararası Patent
- 2025 Yılında Uluslararası Ses Getiren Ar-Ge İş Birlikleri
- Ürün Odaklı Ar-Ge Projesi
Türkiye’nin teknoloji ekosistemini yalnızca donanım ithal eden değil, küresel standartları belirleyen bir yapıya dönüştürme stratejisi, akademi ve endüstrinin kurduğu bu tür yapısal köprülerin sürdürülebilirliğine bağlı olarak şekillenecek.
Kaynak: Türk Telekom Basın Bülteni
