Sivrisinek olmayan ülke var mıdır?
Uzun yıllardır dünyanın sivrisineksiz tek ülkesi olarak bilinen İzlanda, son güncellemelerle bu unvanı kaybetti. Kjósarhreppur’da üç sivrisinek tespit edildiği doğrulandı. Bilim insanları, bu kan emicilerin İzlanda’nın sert iklimine rağmen nasıl hayatta kaldığını ve iklim değişikliğinin bu durumu kalıcı hale getirme potansiyelini inceliyor.
Haberi PodCast olarak dinlemek isterseniz;
REYKJAVİK, İZLANDA – Küresel ısınmanın biyolojik sınırları zorladığı bu çağda, bilimsel bir efsane yıkılmanın eşiğinde. Yüzlerce kilometrelik okyanusla çevrili olduğu için sivrisineklerin yerleşik popülasyon oluşturamadığı düşünülen İzlanda’da, 16-18 Ekim tarihleri arasında üç adet sivrisinek tespit edildi.
Yerel kaynaklara göre, özel bir konutun bahçesinde bulunan bu iki dişi ve bir erkek sivrisinek, İzlanda Doğa Tarihi Enstitüsü’nden entomolog Matthías Alfreðsson tarafından Culiseta annulata türüne ait olarak doğrulandı.
Gizem Çözülüyor: Neden Şimdiye Kadar Yoktu?
Norveç, İskoçya ve Grönland gibi komşularında bolca sivrisinek bulunurken, İzlanda’nın bu haşereden muaf kalmasının temel nedeni uzun süredir bilim insanlarının odak noktasıydı. İzlanda Üniversitesi’nden emekli profesör Gísli Már Gíslason, sivrisineklerin uçaklarla adaya ulaştığını (kendisi bizzat uçakta yakaladı) kanıtlasa da, yerleşik popülasyon kurulamamasının ana sebebi İzlanda’nın sert iklimiydi.
Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulu’ndan böcek biyoloğu Robert Jones, sivrisineklerin yaşam döngüsündeki kritik zorluğu açıkladı:
- Donma-Çözülme Döngüsü: Sivrisinek larvalarının gelişmek için donmamış sıvı suya ihtiyacı vardır. İzlanda’nın uzun kışları ve özellikle sonbahar/ilkbahar aylarında yaşanan sık donma-çözülme döngüleri, su kütlelerinin sürekli donmasına ve erimesine neden olur.
- Gelişimin Bozulması: Jones, bu döngülerin, sivrisinek yumurtalarını ve larvalarını yetişkin olarak ortaya çıkmadan önce öldürdüğünü, dolayısıyla popülasyonların kalıcı olarak yerleşmesini çok zorlaştırdığını belirtti.
İklim Değişikliği Kalıcı Hale Getirebilir
Uzmanlar, İzlanda’nın bu kırılgan sivrisineksiz statüsünün iklim değişikliği nedeniyle sonsuza dek sürmeyeceği konusunda hemfikir.
- Isınan Kışlar: New Mexico Eyalet Üniversitesi‘nden biyoloji profesörü Immo Hansen, tropikal sivrisineklerin şu anda kışların ısınması nedeniyle Amerika Birleşik Devletleri’nin kuzeyine doğru yayıldığını gözlemlediklerini aktardı.
- Kalıcı Göletler: Jones, İzlanda’daki daha sıcak ilkbahar ve sonbahar dönemlerinin, daha uzun süre donmamış durgun sular yaratarak sivrisineklerin kalıcı popülasyonlar oluşturmasına olanak sağlayabileceği uyarısında bulundu.
Hawaii’nin 1826’da Avrupa ve Amerikan gemileriyle gelen sivrisinekler yüzünden sivrisineksiz statüsünü kaybetmesi, İzlanda için bir emsal teşkil ediyor.
Hastalık Riski Düşük: Jones, sivrisinekler İzlanda’ya yerleşse bile, dang humması gibi hastalıkları bulaştıran Aedes cinsi tropikal türlerin burada kalıcı bir risk oluşturma olasılığının düşük olduğunu, zira bu böceklerin hayatta kalmak için tropikal ve subtropikal iklimlere ihtiyaç duyduğunu ekledi. Modelleme çalışmaları, Kuzey Avrupa’nın 2080’e kadar bile dang humması bulaşmasına büyük ölçüde uygun olmayacağını gösteriyor.
Kaynaklar:
- Güncelleme Kaynağı: Iceland Monitor (16-18 Ekim tarihli bulgular).
- Entomolog Onayı: Matthías Alfreðsson (İzlanda Doğa Tarihi Enstitüsü).
- Uzman Görüşleri: Gísli Már Gíslason (Emekli Limnoloji Prof.), Robert Jones (Böcek Biyoloğu, Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulu), Immo Hansen (Biyoloji Prof., New Mexico Eyalet Üni.).
Bu haber ilgini çekebilir.
