Bilim İnsanları Milyarlarca Dolarlık Pazar İçin Kapışıyor
Akşamdan kalma baş ağrıları, sağlık riskleri ve pişmanlıklar olmadan alkolün o keyifli, sosyalleştirici etkisini yaşamak mümkün mü? Bu soru, potansiyel bir altın madeni olan “alkol alternatifi” pazarını ateşlemiş durumda. Dünyanın önde gelen bilim insanları ve girişimcileri, alkolün tahtını sallayacak o mükemmel molekülü bulmak için kıyasıya bir yarış içinde. Bu yarışın merkezinde ise iki eski ortak, şimdiyse rakip olan iki parlak beyin bulunuyor: Profesör David Nutt ve Dr. Ezekiel Golan.
Haberi PodCast olarak dinlemek isterseniz;
Başrolde Bir Asi Bilim İnsanı: Profesör David Nutt ve Alcarelle
Yarışın en tanınmış figürü, Londra Imperial College’dan dünyaca ünlü psikofarmakolog Profesör David Nutt. Nutt, 2009’da hükümetin uyuşturucu danışmanıyken, alkolün LSD ve MDMA’dan daha tehlikeli olduğunu iddia ettiği için kamuoyu önünde istifaya zorlanmıştı. Bu fiyasko, onun kariyerini bitirmek yerine, hayatının projesine yatırımcıların dikkatini çekti: alkolün zararsız bir kopyasını yaratmak.
Nutt’ın Çözümleri:
- Alcarelle: Nutt’ın “nihai hedefi” olan sentetik bir molekül. Beyinde alkolün keyifli etkilerinden sorumlu olan GABA reseptörlerini hedefleyerek, birkaç kadehle “mutlu bir sarhoşluk” hissi vermeyi amaçlıyor, ancak karaciğer hasarı, bağımlılık veya akşamdan kalma gibi yan etkileri ortadan kaldırıyor. Nutt, Alcarelle’i büyük içecek şirketlerine bir katkı maddesi olarak lisanslamayı planlıyor.
- Sentia: Piyasada olan ve Nutt’ın “kavram kanıtı” olarak tanımladığı bitkisel bir içecek. Manolya kabuğu ve çarkıfelek çiçeği gibi bitkilerle, yine GABA sistemini uyararak alkolün rahatlatıcı etkisini taklit ediyor. 2021’den bu yana 300.000’den fazla şişe satmış durumda.
Ancak Nutt’ın önünde büyük bir engel var: Alcarelle’in ABD’de insanlı deneyler dahil güvenlik testlerinden geçmesi için en az 3 milyon sterline ihtiyacı var. Hedef ise 2027’de piyasaya çıkmak.
Eski Ortak, Yeni Rakip: Dr. Ezekiel Golan ve MEAI
Profesör Nutt’ın karşısındaki en ciddi rakip, bir zamanlar birlikte çalıştığı İsrailli girişimci kimyager Dr. Ezekiel Golan. Golan, “yeni yasal keyif verici uyuşturucuların dünyanın önde gelen mucidi” olarak biliniyor. İkili, alkole karşı savaşta bir süre ortak çalıştıktan sonra ticari anlaşmazlıklar yüzünden yollarını ayırdı.
Golan’ın Kozu:
- MEAI: Golan’ın icadı olan bu molekül, Nutt’ın Alcarelle’inden farklı bir mekanizmayla çalışıyor. GABA yerine serotonin reseptörlerini hedefliyor. Kullanıcılarda “tam kıvamında” hafif bir sarhoşluk hissi yarattığı ve en önemlisi, aşırı tüketme isteği uyandırmadığı iddia ediliyor. Golan, çok yüksek dozların bile kişiyi sadece sakinleştirdiğini belirtiyor.
- Clearmind Şirketi: MEAI’nin patent hakları, şu anda Dr. Adi Zuloff-Shani tarafından yönetilen Clearmind adlı biyoteknoloji şirketine ait. Şirket, MEAI’yi ticari olarak üretmek için anlaşmalar imzaladı ve İsrail ile ABD’de insan deneyleri için lisans alarak Nutt’ın Alcarelle’inden bir adım öne geçti. Clearmind de rakibi gibi önümüzdeki iki yıl içinde piyasaya çıkmayı hedefliyor.
Dr. Golan, Profesör Nutt’a saygı duymakla birlikte, rakibinin Alcarelle adıyla satmaya hazır bir “aktif bileşene” sahip olduğuna inanmadığını belirterek rekabeti kızıştırıyor.
Üçüncü Cephe: Bitkisel Devrim ve Yasal Engeller
Sentetik moleküllerin yarışı sürerken, bir yandan da bitki bazlı alternatifler pazarı hızla büyüyor. Bu alan da kendi içinde rekabet dolu:
- ON Beer: Nutt’ın Sentia’daki eski ortağı James Jacoby tarafından kurulan ve “alkol benzeri etkiyi destekleyen klinik deneyi olan tek şirket” olduğunu iddia eden bir marka.
- Turbo Tonic: Kendini bitkisel tıp uzmanı olarak tanımlayan Karma Campbell’in “vegan kokain” adıyla ünlenen ve festivallerde popüler olan enerji verici karışımı.
- Diğerleri: Piyasada NuWave ve GABYR gibi pek çok bitkisel, alkolsüz ama “etkili” olduğu iddia edilen içecek bulunuyor.
Bu yarışın önündeki en büyük engel ise yasal düzenlemeler. İngiltere’nin 2016 Psikoaktif Maddeler Yasası, Alcarelle ve MEAI gibi yeni sentetik bileşiklerin üretimini ve satışını yasa dışı kılıyor. Bu durum, şimdilik avantajı yasal olarak “gıda” veya “bitkisel takviye” sayılan Sentia gibi markalara veriyor.
Gelecek Ne Getirecek?
Batı’da, özellikle gençler arasında alkol tüketimi belirgin bir şekilde azalırken (İngiltere’de 25 yaş altı gençlerin üçte biri hiç içmiyor), pazar bu yeni nesil içeceklere hazır görünüyor. Ancak tüketiciler, “bariyerleri olan”, her gece saat 23:00’te biten kontrollü bir sarhoşluk deneyimini kabul edecek mi?
Profesör Nutt, bu yarışın sonunda kimin kazanacağından çok, yaratacağı etkiye odaklanmış durumda. Hedefi, 2050 yılına kadar Alcarelle’in dünya çapındaki alkol tüketiminin %25’ini karşılaması. Eğer bunu başarırsa, “kanseri tedavi ederek kurtarabileceğinizden daha fazla hayat kurtaracağına” inanıyor. “Mirasımın bu olmasını istiyorum,” diyor. Bu iddialı vizyon, milyarlarca dolarlık bu yarışın sadece ticari bir rekabet değil, aynı zamanda bir halk sağlığı devrimi potansiyeli taşıdığını gösteriyor.
Kaynaklar: Imperial College London, The Telegraph, Clearmind Biomedical, Sentia Spirits, Karma Campbell (Shoreditch & Soul).
