Yapay Zeka, Yükselen İnsan Kaynakları Gücünü Küçültecek mi?
Kurumsal hayatta İnsan Kaynakları (İK) departmanının büyüklüğü ve önemi son on yılda rekor bir hızla arttı. İK profesyonellerinin sayısı zengin ülkelerde hızla çoğalırken, rol ve maaşları da kurumsal hiyerarşide üst sıralara tırmandı. Ancak yeni nesil teknolojik dönüşümün—özellikle yapay zeka (YZ) — bu patlamayı bir çöküşe dönüştürebileceğine dair güçlü işaretler ortaya çıkıyor.
Haberi PodCast olarak dinlemek isterseniz;
İK’nın Durdurulamaz Yükselişi
İK’nın son on yıldaki yükselişini destekleyen kritik veriler ve faktörler şunlardır:
- İstihdam Artışı: 2024 itibarıyla Amerikan şirketleri, on yılda %64 artışla yaklaşık 1,3 milyon İK uzmanı istihdam etti. Aynı dönemdeki genel istihdam büyümesi sadece %14 idi.
- Beyaz Yaka Hakimiyeti: Profesyonel hizmetler ve teknoloji sektörlerinde İK çalışanı sayısı 2014’ten bu yana iki katına çıktı.
- Maaş ve Statü Artışı: Stanford Üniversitesi araştırmasına göre, İnsan Kaynakları Yöneticilerinin (CHRO’lar) toplam ücretleri (CEO’lar hariç) ortalama yönetici maaşının 1992’de %40’ından 2022’de %70’ine yükseldi. General Motors ve Chanel gibi büyük firmalar, en üst düzey pozisyonlara eski İK yöneticilerini atadı.
Yükselişin Arkasındaki Nedenler:
- Yetenek Açığı: İşe alım uzmanı Manpower Group’un anketine göre, şirketlerin %74’ü nitelikli iş gücü açığı yaşıyor (on yıl önce bu oran %38 idi). Yaşlanan nüfus ve YZ gibi yeni teknolojilerin gerektirdiği beceriler bu açığı derinleştiriyor.
- Sürekli Kriz Yönetimi: Danışmanlık şirketi Korn Ferry’den Emilie Petrone, son dönemde “İK için durmaksızın bir oyun günü” yaşandığını belirtiyor. Me Too hareketi, Kovid-19 salgınının uzaktan çalışmaya geçişi ve çalışan refahı yönetimi, Çeşitlilik, Eşitlik ve Kapsayıcılık (DEI) girişimlerinin yükselişi gibi zorluklar İK’nın rolünü genişletti.
- Artan Uyum Yükü: Çalışanların hakları konusunda daha bilgili hale gelmesi ve eyalet hükümetlerinin hastalık izni, asgari ücret gibi konularda daha fazla kural koyması, şirketlerin uyum yükünü ve şikayet sayısını artırdı.
YZ Patlamayı Çökertecek mi?
Son dönemde artan işten çıkarmalar ve YZ teknolojisinin ilerlemesi, İK patlamasının sonuna yaklaşıldığına dair işaretler veriyor.
- Artan İşten Çıkarmalar: Dış kaynak kullanımı firması Challenger, Gray & Christmas’a göre, açıklanan işten çıkarma sayısı Ekim ayında 153.000’i aşarak pandemiden bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Amazon gibi devler, son işten çıkarmalarına birçok İK rolünü de dahil etti.
- DEI Coşkusunun Azalması: Şirketlerin fazla “uyanık” hale geldiği eleştirileri arasında, özellikle ABD’de DEI girişimlerine olan coşkunun azaldığı gözlemleniyor.
Yapay Zekanın Yıkıcı Etkisi:
- McKinsey Anketi Şoku: McKinsey‘in anketine katılan şirketlerin %22’si, YZ’nin bir sonucu olarak İK çalışanı sayısında diğer tüm işlevlerden daha fazla bir azalmaya yol açtığını söyledi. Yalnızca %5’i artışa yol açtığını belirtti.
- Olası Görev Devri: Uzun vadede, birçok rutin İK görevi YZ’ye devredilebilir. Şirketler halihazırda yığınla özgeçmişi tarayan ve çalışanların sorularını yanıtlayan sohbet robotları oluşturmak için YZ kullanıyor.
- Organizasyonel Değişim: Moderna gibi şirketler, eski CHRO’nun liderliğinde BT ve İK departmanlarını birleştirerek teknolojik dönüşüme adaptasyon sinyali veriyor.
Sonuç, insanlar için makinelerin yükselişinin kötü bir haber olabileceğini gösteriyor: İK profesyonelleri şu anda işletmelerin YZ’ye uyum sağlamasına yardımcı olmakla meşgulken, aynı teknoloji kendi mesleklerinin geleceğini tehdit ediyor.
Kaynaklar: Stanford Üniversitesi (Nick Bloom ve Mert Akan araştırması), Manpower Group (Küresel anket), Korn Ferry (Emilie Petrone yorumu), HR Acuity (Yazılım sağlayıcısı anketi), Challenger, Gray & Christmas (İşten çıkarma verileri), McKinsey (YZ anketi).
Bu haber ilgini çekebilir.
