Gazetecilik ve teknolojinin kesişiminde, etik sınırları zorlayan ve kamuoyunda büyük bir infiale yol açan yeni bir olay yaşandı. Deneyimli gazeteci Jim Acosta’nın, 2018’deki Parkland Lisesi katliamında hayatını kaybeden Joaquin Oliver’ın yapay zeka ile oluşturulmuş bir avatarıyla yaptığı “röportaj”, dijital diriltme (digital resurrection) teknolojisinin karanlık ve rahatsız edici potansiyelini bir kez daha gözler önüne serdi.
Haberi PodCast olarak dinlemek isterseniz;
“Eşsiz Röportaj” mı, “İğrenç Kukla Gösterisi” mi?
CNN’in eski Beyaz Saray muhabiri Jim Acosta, Substack bülteninde yayınladığı videoyu “eşsiz bir röportaj” olarak tanıttı. Videoda Acosta, hayatını kaybeden Joaquin Oliver’ın babası Manuel Oliver tarafından silahlı şiddete karşı farkındalık yaratmak amacıyla geliştirilen bir yapay zeka avatarına sorular yöneltiyordu. Joaquin’in eski fotoğraf ve ses kayıtları kullanılarak eğitilen avatar, bir sohbet robotu aracılığıyla yanıtlar üretiyor ve bunları sentetik bir sesle iletiyordu.
Acosta, deneyimini “Gerçekten Joaquin’le konuşuyormuşum gibi hissettim” ve “çok içgörülü, güzel bir şey” diyerek olumlu bir dille aktarsa da, videonun içeriği ve kamuoyunun tepkisi tam tersi yöndeydi. Yapay zeka avatarının “Yoda’nın bilgeliği diziye eğlence katıyor” gibi yavan yorumlar yapması ve Acosta’ya sürekli aynı soruları sorması, teknolojinin sığlığını ortaya koydu.
İnternet kullanıcıları olayı “son derece rahatsız edici,” “grotesk,” ve “korkunç” olarak nitelendirdi. En büyük endişe ise, bu tür bir teknolojinin, ölen bir kişinin asla desteklemeyeceği fikirleri onun ağzındanmış gibi sunarak anısını lekeleme potansiyeliydi. Bir kullanıcı tepkisini, “Ölü bir insanın taklidiyle konuşuyorsunuz,” diyerek özetlerken, bir diğeri bunu “[Bir] ebeveynin acısını kullanarak iğrenç bir kukla gösterisi hazırlıyorsunuz” sözleriyle eleştirdi.
Uzmanlar ve Aile Ne Diyor?
Konuyla ilgili görüş bildiren Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley’den dijital adli tıp profesörü Hany Farid, bu yaklaşımın bilimsel bir temeli olmadığını vurguladı. Farid, “Bu tür bir röportaj tarzı, çocuğun söylemek istediklerini makul bir şekilde yansıtamaz. Ülkemizde yaşanan bu salgın hakkında gerçek mağdurlarla konuşmak ve bu tür numaralara başvurmadan ciddi bir sohbet etmek için birçok fırsat var,” diyerek teknolojinin bir “gimmick” (dikkat çekme numarası) olduğunu belirtti.
Ancak madalyonun diğer yüzünde, acılı bir babanın oğlunun anısını yaşatma ve bir dava uğruna mücadele etme çabası var. Joaquin’in babası Manuel Oliver, arkadaşı olarak tanımladığı Acosta’yı savundu ve projenin arkasındaki amacı açıkladı: “Joaquin’in söyleyecek çok şeyi olduğunu düşünüyoruz ve bunu size ulaştırmamızı sağlayacak bir seçeneğimiz olduğu sürece kullanacağız. Eğer sorununuz yapay zekayla ilgiliyse, o zaman yanlış sorunla karşı karşıyasınız. Asıl sorun oğlumun vurulmuş olması.”
Bu savunma, Acosta tarafından da desteklendi ve tartışmayı başka bir boyuta taşıdı: Acıyı bir aktivizm aracına dönüştürmek için her yol mübah mıdır?
Büyüyen Bir Trend: Yapay Zeka ile Diriltme
Acosta’nın “röportajı” münferit bir olay değil. Bu, savunuculuk veya hatta eğlence amacıyla ölen insanların dijital olarak yeniden canlandırıldığı, giderek büyüyen bir trendin parçası.
- Arizona’da bir trafik kazasında ölen adamın ailesi, katiline mahkemede “seslenmesi” için bir yapay zeka videosu kullandı ve hakimin “gerçekçi” bulduğu bu video sonrası katil en yüksek cezayı aldı.
- Bir Rod Stewart konserinde, yakın zamanda vefat eden Ozzy Osbourne, Prince ve Tupac Shakur gibi müzisyenlerin gökyüzünde gülümsediği “saygısız” bir yapay zeka videosu gösterildi.
Bu vakalar, teknolojinin yas, anma ve etik arasındaki çizgileri ne kadar belirsizleştirdiğini kanıtlıyor. Joaquin Oliver vakası, özellikle bir gazetecinin bu sürece dahil olmasıyla, medyanın ve teknolojinin sorumluluklarını yeniden sorgulatıyor.
Öne Çıkanlar
- Tartışmalı Olay: Gazeteci Jim Acosta, Parkland katliamında ölen Joaquin Oliver’ın yapay zeka avatarıyla “röportaj” yaparak büyük tepki çekti.
- Etik İhlal: Eleştirmenler, olayı ölen bir kişinin anısını lekeleyebilecek, “rahatsız edici” ve “grotesk” bir teknoloji kullanımı olarak değerlendirdi.
- Ailenin Savunması: Joaquin’in babası Manuel Oliver, amacının oğlunun anısını yaşatmak ve silahlı şiddete karşı farkındalık yaratmak olduğunu belirterek, “Asıl sorun yapay zeka değil, oğlumun öldürülmesi,” dedi.
- Akademik Görüş: Uzmanlar, bu tür yapay zeka canlandırmalarının ölen kişinin gerçek düşüncelerini yansıtamayacağını ve ciddiyetten uzak bir “numara” olduğunu belirtiyor.
- Artan Akım: Olay, ölen kişilerin çeşitli amaçlarla yapay zeka kullanılarak “diriltildiği” vakaların son örneği olarak dikkat çekiyor.
