2024 küresel seçim dalgası, yapay zekanın (YZ) siyasi arenadaki ilk büyük testi olarak görülüyordu ve sonuçlar geldi: YZ, seçimlerin yeni ve güçlü bir aktörü haline geldi. İklim değişikliği için IPCC’nin rolünü model alan Uluslararası Bilgi Ortamı Paneli’nin akademisyenler tarafından hazırlanan kapsamlı yeni raporuna göre, geçtiğimiz yılki her 5 küresel seçimden 4’ünde yapay zeka kullanıldı. Ancak bu kullanım, çoğunlukla demokratik sürece fayda sağlamak yerine, deepfake’ler ve dezenformasyon gibi kötü niyetli amaçlara hizmet etti.
Haberi PodCast olarak dinlemek isterseniz;
Bu rapor, yapay zekanın seçimleri etkileme potansiyelinin artık teorik bir tartışma olmadığını, Romanya’da bir seçimin iptaline yol açacak kadar somut bir gerçeklik olduğunu ortaya koyuyor.
Öne Çıkanlar:
- Yaygın Kullanım: Uluslararası Bilgi Ortamı Paneli’nin yeni bir raporuna göre, yapay zeka geçtiğimiz yılki her 5 küresel seçimden 4’ünde aktif olarak kullanıldı.
- Kötü Niyet Hakim: Kaydedilen YZ kullanımının üçte ikisinden fazlası, deepfake’ler ve dezenformasyon gibi “zararlı” amaçlar için gerçekleştirildi.
- Anonim ve Yabancı Aktörler: YZ ile oluşturulan içeriğin neredeyse yarısının (%46) kaynağı tespit edilemedi. Kaynağı bulunabilenlerin önemli bir kısmı ise yabancı aktörler (%20) ve yerel siyasi gruplardan (%25) geldi.
- Seçim İptaline Neden Oldu: YZ’nin seçim sonuçlarını etkileyip etkilemediği sorusunun en net cevabı Romanya’dan geldi. Ülkenin Anayasa Mahkemesi, YZ destekli bir müdahale kampanyası nedeniyle cumhurbaşkanlığı seçimlerinin iptal edilip yeniden yapılmasına karar verdi.
- İyi Amaçlı Kullanım Daha Nadir: YZ, bir politikacının konuşmasını azınlık dillerine çevirmek veya seçmen kimliği tespiti gibi faydalı amaçlar için de kullanıldı, ancak bu tür örnekler daha azınlıkta kaldı.
Raporun Bulguları: YZ’nin Küresel Ayak İzi
Panelin araştırması, Amerika’dan Hindistan’a, İngiltere’den Endonezya’ya kadar geniş bir coğrafyada YZ’nin etkisini tespit etti. Nüfusu 2 milyondan fazla olan ülkeler arasında YZ’nin kullanılmadığı sadece Botsvana, Moğolistan ve Togo gibi birkaç küçük demokrasi vardı.
Raporun en endişe verici bulgularından biri, YZ tarafından üretilen içeriğin kaynağının belirsizliği. İçeriklerin %46’sının kaynağı izlenemezken, kaynağı bulunabilenlerin %20’si yabancı aktörlere, %25’i ise teknoloji meraklısı yerel siyasi gruplara aitti.
İyi, Kötü ve Çirkin: YZ Nasıl Kullanıldı?
Yapay zeka, siyasi arenada hem yapıcı hem de yıkıcı amaçlarla kullanıldı.
- İyi Kullanım: Bir politikacının konuşmasını azınlık dillerine çevirerek yeterince temsil edilmeyen gruplara ulaşmak gibi faydalı uygulamalar görüldü. Madagaskar’da olduğu gibi, yerel yönetimler tarafından seçmen kimliği tespiti için açıkça kullanıldığında ise her zaman zararsızdı.
- Kötü Kullanım: Ancak kullanımın üçte ikisinden fazlası zararlıydı. Hindistan’da ölmüş popüler politikacıların deepfake videolarla yeniden canlandırılıp destek açıklaması yaptırılması veya Bangladeş’te bir adayın yarıştan çekildiğini iddia eden sahte videoların yayılması gibi örnekler dikkat çekti. Yabancı müdahaleler de genellikle düşmancaydı; örneğin Solomon Adaları’nda ülkenin 750.000 vatandaşının tamamı Rus ve Çinli aktörler tarafından hedef alındı.
Peki, Sonuçları Gerçekten Değiştirdi mi?
Bu müdahalelerin seçim sonuçlarını ne ölçüde etkilediği her zaman net olmasa da, Romanya örneği bu konuda kesin bir kanıt sunuyor. Ülkenin Anayasa Mahkemesi, bir seçim müdahale kampanyasında YZ’nin kullanıldığını tespit ettikten sonra cumhurbaşkanlığı seçimlerinin iptal edilip yeniden yapılmasına karar verdi.
Uluslararası Bilgi Ortamı Paneli’nin misyonu, tıpkı IPCC gibi, ortamın değiştiğini doğrulamak. Raporları, bilgi ortamının yapay zeka tarafından geri döndürülemez bir şekilde değiştirildiğini gösteriyor. Bu yeni gerçeklikle ne yapılacağı ise artık bilim insanlarının değil, politikacıların vermesi gereken bir karar.
