Yapay zeka (YZ) teknolojilerinin iş gücü piyasası üzerindeki etkisi, son dönemde en çok tartışılan konulardan biri haline geldi. ChatGPT gibi YZ modelleri, bir yandan yeni fırsatlar yaratırken, diğer yandan bazı rolleri otomatikleştirerek iş kayıplarına yol açabileceğini belirtiyor. Ancak, önde gelen bir insan kaynakları danışmanlık firmasının yeni araştırması, YZ’nin neden olduğu işten çıkarmaların kamuoyuna yansıyandan çok daha fazla olabileceğini ortaya koyuyor.
YZ Kaynaklı İş Kayıpları Gizleniyor mu?
Chicago merkezli yönetici yerleştirme şirketi Challenger, Gray & Christmas tarafından yapılan bir araştırma, ABD’de yılın ilk yarısında yalnızca 75 işten çıkarmanın doğrudan yapay zeka ile bağlantılı olduğunu bildirdi. Bu rakam, YZ’nin yaygın şekilde benimsenmesi ve Meta, Microsoft, Google gibi dev şirketlerin YZ’nin verimlilik artırıcı etkilerini vurgulaması göz önüne alındığında oldukça şaşırtıcı.
Şirketin kıdemli başkan yardımcısı Andy Challenger, şirketlerin “teknolojik güncelleme” terimini eskisinden daha sık kullandığına dikkat çekerek, olası YZ kaynaklı işten çıkarmaların bu kategoriye dahil edilmiş olabileceği şüphesini dile getirdi. Kamuoyuna duyurulan işten çıkarmaların büyük çoğunluğu, yeniden yapılanma (287.000 kişi) ve piyasa/ekonomik koşullar (154.000 kişi) gibi daha genel nedenlere bağlanıyor.
Bu durum, bazı şirketlerin YZ ile ilgili işten çıkarmaları kamuoyu tepkisinden kaçınmak veya şirketin imajını korumak amacıyla başka etiketler altında gizlediği iddialarını güçlendiriyor. Özellikle Apple gibi halkla ilişkiler konusunda hassas şirketlerin bu tür bir yaklaşım sergileyebileceği düşünülüyor.
YZ’nin Gerçek Etkisi Bilinmiyor
Microsoft ve Google CEO’ları, YZ’nin şirketlerinin kodlarının yüzde 30’undan fazlasını yazdığını iddia ederken, Amazon CEO’su Andy Jassy gibi liderler de YZ’nin personel kesintilerine yol açabileceği konusunda uyarılar yapıyor. Ancak, YZ uzmanları bile YZ’nin dünya ekonomisindeki mevcut işleri ne kadar etkileyeceği konusunda kesin bir bilgiye sahip değil.
Bu belirsizlik, milyarder girişimci Mark Cuban ile önde gelen YZ şirketi Anthropic’in CEO’su Dario Amodei arasındaki tartışmada da açıkça görüldü. Amodei, YZ’nin önümüzdeki beş yıl içinde giriş seviyesi beyaz yakalı işlerin yarısını ortadan kaldırabileceği uyarısında bulunurken, Cuban ise YZ’den yeni şirketlerin ve dolayısıyla yeni işlerin doğacağını savunarak toplam istihdamın artacağını öne sürdü. Cuban, bilgisayar ve akıllı telefon teknolojisinin getirdiği iş gücü devrimine atıfta bulunarak, YZ’nin de benzer bir dönüşüm yaratacağını iddia ediyor.
Şirketlerin Stratejisi ve Belirsizlik
Şirket liderlerinin, YZ ile ilgili küçülmeleri başka kategorilerde gizlemesinin bir nedeni de, en son çıkan, en çok konuşulan akıma atlayarak büyük bir iş hatası yapmış gibi görünmek istememeleri olabilir. YZ teknolojilerinin uzun vadeli etkileri henüz netleşmemişken, şirketler bu konuda temkinli bir duruş sergiliyor gibi görünüyor.
Sonuç olarak, yapay zekanın iş gücü piyasası üzerindeki gerçek etkisi hala bir muamma. Kamuoyuna yansıyan işten çıkarma rakamları, buzdağının sadece görünen kısmı olabilir ve YZ’nin gelecekte beklenenden çok daha fazla işi dönüştürebileceği veya yok edebileceği ihtimali giderek güçleniyor.
