Yapay zeka devrimiyle ilgili sıkça duyduğumuz bir senaryo, geçtiğimiz ay Avustralya’nın en büyük bankalarından Commonwealth Bank’ta (CBA) gerçeğe dönüştü: Banka, 45 müşteri hizmetleri çalışanını işten çıkararak yerlerine yapay zeka destekli bir sesli robot getirdi. Ancak bu tanıdık hikayenin devamı, yapay zeka çağında nadir görülen bir itiraf ve geri adımla sonuçlandı. Banka, yapay zekanın işi beceremediğini fark edip, kovduğu çalışanlardan geri dönmelerini istedi.
Haberi PodCast olarak dinlemek isterseniz;
Sendika Ortaya Çıkardı: “Yapay Zeka Başarısı Tamamen Yalan”
Banka başlangıçta, yeni yapay zeka çözümünün haftalık çağrı hacmini 2.000 adet azalttığını öne sürerek projenin başarısını övmüştü. Ancak işten çıkarılan çalışanları temsil eden sendika, bu iddianın gerçeği yansıtmadığını belgeleriyle ortaya koydu. Sendika, konuyu Avustralya Adil Çalışma Komisyonu’na taşıyarak bankanın iddialarının aksine, çağrı hacimlerinin aslında arttığını ve bankanın durumu idare etmek için personele fazla mesai teklif ettiğini, hatta ekip liderlerini bile çağrıları yanıtlamaya yönlendirdiğini açıkladı.
Bu baskının ardından geri adım atan CBA, Bloomberg‘e yaptığı açıklamada, işten çıkarma kararının “tüm ilgili ticari hususları yeterince dikkate almadığını ve bu hatanın, bu rollerin gereksiz olmadığı anlamına geldiğini” kabul ederek özür diledi ve çalışanlara işlerine geri dönme teklifinde bulundu.
Yalnız Değil: Klarna ve Duolingo da “Yapay Zeka Pişmanlığı” Yaşadı
Commonwealth Bank’ın yaşadığı bu fiyasko, sektörde tekil bir örnek değil. Yapay zeka heyecanına kapılıp erken ve yanlış kararlar alan şirketlerin sayısı artıyor:
- Klarna: İki yıl önce CEO’su, şirketin OpenAI’nin “en gözde kobayı” olacağını, işe alımları dondurup çalışanları yapay zeka ile değiştireceğini duyurmuştu. Bu yıl Mayıs ayında ise şirket, müşterilerinin her zaman bir insanla konuşabilmesini sağlamak için yeni bir işe alım kampanyası başlatacağını açıkladı.
- Duolingo: Bu yılın başlarında yapay zeka odaklı bir dönüşümle birçok çalışanını işten çıkardı. Gelen yoğun tepkiler üzerine CEO, teknolojinin insan çalışanların yerini almayacağına dair söz vererek hasar kontrolü yapmak zorunda kaldı.
MIT Raporu Gerçeği Ortaya Koyuyor: %95 Başarısızlık Oranı
Bu münferit olaylar, daha geniş bir gerçeği yansıtıyor. Massachusetts Institute of Technology (MIT) tarafından yakın zamanda yayınlanan bir rapor, şirketlerdeki yapay zeka pilot programlarının yüzde 95’inin başarısızlıkla sonuçlandığını ve kâr veya zarar üzerinde ölçülebilir bir etki yaratamadığını ortaya koydu.
Tehdit Sürüyor: “5 Yılda İşlerin %50’si Yok Olabilir”
Ancak mevcut başarısızlıklara rağmen, yapay zeka dünyasının liderleri geleceğe dair karamsar bir tablo çizmeye devam ediyor. Anthropic CEO’su Dario Amodei, Mayıs ayında yaptığı bir uyarıda, yapay zekanın beş yıl içinde tüm giriş seviyesi beyaz yakalı işlerin yaklaşık %50’sini ortadan kaldırabileceğini ve bunun da işsizliği %10 ila %20 arasına çıkarabileceğini söyledi. Amodei, “Bu teknolojinin üreticileri olarak, gelecekte ne olacağı konusunda dürüst olma görevimiz var,” diyerek hem yasa koyucuları hem de meslektaşlarını uyardı.
Commonwealth Bank’ın yaşadığı olay, yapay zeka hakkındaki büyük vaatler ile teknolojinin bugünkü yetenekleri arasındaki derin uçurumu gösteren somut bir ders niteliği taşıyor.
Öne Çıkanlar:
- Tarihi Geri Adım: Commonwealth Bank of Australia, yapay zeka için işten çıkardığı 45 çalışanını, sistemin başarısız olması üzerine özür dileyerek geri çağırdı.
- Hype ve Gerçek: Bankanın “çağrıları azalttık” iddiasının aksine, sendika çağrıların arttığını ve personelin yetersiz kaldığını kanıtladı.
- %95 Başarısızlık: MIT’nin yeni raporuna göre, şirketlerdeki yapay zeka pilot programlarının %95’i ölçülebilir bir finansal sonuç üretemiyor.
- Yaygın Bir Pişmanlık: Klarna ve Duolingo gibi şirketler de, yapay zeka konusunda attıkları aceleci adımlardan sonra stratejilerini gözden geçirmek zorunda kaldı.
- Gelecek Uyarısı: Mevcut başarısızlıklara rağmen, Anthropic gibi lider yapay zeka şirketlerinin CEO’ları, 5 yıl içinde beyaz yaka işlerde büyük bir yok oluş yaşanabileceği konusunda uyarıyor.
