Haberi Podcast olarak dinlemek isterseniz
Yapay Zekâ Kitlesel İş Kaybı Getirmedi Ancak Denge Değişiyor
Stanford Digital Economy Lab araştırmacıları Erik Brynjolfsson, Bharat Chandar ve Ruyu Chen tarafından hazırlanan “Yapay Zekânın İstihdam Üzerindeki Son Etkileri Hakkında Altı Gerçek: Kömür Madenindeki Kanaryalar mı?” başlıklı çalışmanın gözden geçirilmiş versiyonu yayınlandı. ADP bordro verilerine dayanan çalışma, üretken yapay zekânın piyasaya sürülmesinden bu yana iş gücü piyasasında yaşanan değişimleri mercek altına alıyor.
Araştırmanın en temel bulgularından biri, yapay zekâ kaynaklı ülke genelinde yaygın bir iş kaybının görülmemesi oldu. Ancak veriler, yapay zekâya yüksek derecede maruz kalan mesleklerde çalışan genç işçilerin, daha az maruz kalan emsallerinin gerisinde kaldığını gösteriyor.
Genç Çalışanlarda %19’luk İstihdam Açığı
Rapordaki verilere göre, 22-25 yaş arası genç işçilerin yapay zekâya en çok maruz kalan mesleklerdeki istihdamı, daha az maruz kalan mesleklerdeki işçilerin seviyesiyle karşılaştırıldığında olması gerekenin %19 altında seyrediyor. Temel seviyeler incelendiğinde, Kasım 2022 ile Haziran 2026 arasında yapay zekâya en çok maruz kalan ilk %40’lık dilimdeki 22-25 yaş arası çalışan istihdamı yaklaşık %11 düşerken, en az maruz kalan grupta %10 büyüme kaydetmiştir.
Bu fark zaman içinde kademeli olarak büyüdü. Temmuz 2025 verilerinde %15 olan istihdam açığı, Haziran 2026 itibarıyla %19’a kadar genişledi. Buna karşılık, daha deneyimli yaş gruplarındaki çalışanlarda benzer bir olumsuz fark gözlemlenmedi.
İşten Çıkarma Değil, İşe Alımların Azalması
Araştırmacılar, bu farkın doğrudan mevcut çalışanların işten çıkarılmasından ziyade, şirketlerin genç işçi alımını azaltmasından kaynaklandığını vurguluyor. Düşüşlerin özellikle yapay zekânın insan görevlerini otomatikleştirmek amacıyla kullanıldığı mesleklerde yoğunlaştığı; yapay zekânın insanı tamamlayıcı olarak kullanıldığı alanlarda ise deneyimli çalışan istihdamının sabit kaldığı veya arttığı belirtiliyor.
Yazılı Bilgi ile Deneyime Dayalı Bilgi Arasındaki Fark
Araştırmanın yeni versiyonunda ortaya konan bir diğer önemli unsur, bilginin türüne göre istihdamın nasıl şekillendiği oldu. Yazılı ders kitapları, eğitimler veya prosedürler yoluyla aktarılabilen “kodlanmış bilgi”ye dayalı işlerde çalışan gençlerin istihdamı azalma gösterdi. Üretken yapay zekâ, dijitalleşmiş ve belgelenmiş bilgiyi işleme konusunda yüksek başarı sergilıyor.
Öte yandan, pratik yapma, mentorluk ve sahadaki tecrübeyle kazanılan “örtük bilgi”ye dayalı mesleklerde çalışan deneyimli personelin istihdamında artış yaşandı. Deneyime dayalı bilgiyi yapay zekâ ile kopyalamanın daha zor olması, bu durumu açıklayan temel faktör olarak öne çıkıyor.
Piyasadaki Etkilerin Aylık Takibi Sürecek
Araştırmacılar, elde edilen bulguların tanımlayıcı nitelikte olduğunu ve kesin bir nedensellik sunmadığını ifade ediyor. Şirketlerin işe alım tercihlerindeki bu değişimin ne kadarının doğrudan yapay zekâdan, ne kadarının diğer ekonomik dinamiklerden kaynaklandığını ayrıştırmak için çalışmalar devam ediyor. Stanford Digital Economy Lab, yapay zekânın ekonomideki anlık etkilerini izlemek amacıyla geliştirdiği “Canaries Dashboard” üzerinden verileri her ay düzenli olarak güncellemeye devam edecek.
Kaynak: Stanford Digital Economy Lab
