Sosyal medya devi TikTok, dans videoları ve akımlarla anılırken, platformun e-ticaret kolu TikTok Mağazası’nın karanlık bir sırrı ortaya çıktı. 404 Media’dan gazeteci Rosie Thomas’ın ortaya çıkardığı habere göre, platformda romantik partnerleri gizlice takip etmeyi teşvik eden viral videolarla pazarlanan GPS takip cihazları yüz binlerce adet sattı. Bu durum, platformun denetim mekanizmalarını ve kullanıcı güvenliğine olan yaklaşımını ciddi şekilde sorgulatıyor.
Haberi PodCast olarak dinlemek isterseniz;
Milyonlarca kez izlenen videolarda, bu küçük, siyah ve manyetik cihazların nasıl kullanılacağı adeta bir “eğitim seti” gibi anlatılıyor. Bir videoda, “Kız arkadaşınız her gece arkadaşlarıyla dışarı çıktığını söylüyorsa, bunlardan birini arabasına yapıştırsanız iyi olur; hayır, bu bir AirTag değil, gerçek bir GPS takip cihazı,” ifadeleri kullanılıyor. Pazarlamanın en endişe verici yanı ise bu cihazların, Apple’ın AirTag gibi ürünlerinde bulunan ve takip edilen kişiyi uyaran güvenlik önlemlerine sahip olmaması. Videolarda, “Bu cihaz ses çıkarmıyor, uyarı göndermiyor; kızınız orada olduğunu asla anlamayacak,” denilerek ürünün “tespit edilemez” olduğu vurgulanıyor.
Bu cihazların satış rakamları ise durumun vahametini gözler önüne seriyor. TikTok Mağazası’nın kendi verilerine göre, farklı satıcılar üzerinden bu cihazlardan yüz binden fazla satılmış durumda. Sadece bir satıcının 97.000’den fazla satış yaptığı belirtiliyor. Elektronik Sınır Vakfı (EFF) Siber Güvenlik Direktörü ve Stalkerware Karşıtı Koalisyon kurucu ortağı Eva Galperin, durumu net bir şekilde özetliyor: “Bu kesinlikle bir istismar aracı olarak sunuluyor. ‘Eşinizi aldatırken yakalayın’ gibi gerekçelerin kullanıldığı her şey, zorlayıcı kontrolü mümkün kılıyor.”
Lorem Ipsum has been the industry’s standard dummy text ever since the 1500s.
Öne Çıkanlar:
- Tehlikeli Pazarlama: Ürünler, “aldatan partneri yakalamak” gibi gerekçelerle, insanları birbirini gizlice gözetlemeye teşvik eden viral videolarla satılıyor.
- Tespit Edilemez Tasarım: Cihazlar, kurbanları uyaran ses veya bildirim gibi özelliklere sahip olmadıkları için Apple AirTag gibi ürünlerden daha tehlikeli olarak pazarlanıyor.
- Devasa Satış Rakamları: TikTok Mağazası verileri, farklı listelemeler üzerinden 100.000’den fazla cihazın satıldığını gösteriyor.
- Yetersiz Denetim: 404 Media’nın şikayeti üzerine TikTok’un tek bir videoyu silip bir hesabı engellemesine rağmen, ertesi gün platformda neredeyse birebir aynı içeriklerin bulunması, proaktif denetimin olmadığını kanıtlıyor.
- Yasal Boşluk ve Teşvik: ABD’de birçok eyalette izinsiz GPS takibi yasa dışı olmasına rağmen, videolar bu yasal sonuçlardan kaçınarak suistimali normalleştiriyor.
Lorem Ipsum has been the industry’s standard dummy text ever since the 1500s.
404 Media’nın TikTok ile iletişime geçmesinin ardından şirket, haberde bahsedilen videoyu kaldırdığını ve ilgili hesabı engellediğini belirtti. Bir TikTok sözcüsü, “İnsanları gizli gözetleme için cihaz kullanmaya teşvik eden içeriklere izin vermiyoruz,” dese de, gazeteciler ertesi gün platformda çok sayıda benzer videonun hâlâ yayında olduğunu tespit etti. Bu durum, TikTok’un denetim mekanizmasının reaktif çalıştığını ve sorunun köküne inmekte yetersiz kaldığını gösteriyor.
Videoların yorumlar bölümündeki bir mesaj ise tehlikenin boyutunu özetliyor: Bir kullanıcı, “Biraz aldım ve spor salonunda çekici bulduğum kızların arabalarına koydum,” derken, videoyu yayınlayan hesap “Tamam” şeklinde yanıt veriyor. Bu diyalog, bu tür araçların sadece partner takibi için değil, çok daha geniş ve tehlikeli amaçlarla kullanılabileceğini acı bir şekilde ortaya koyuyor. TikTok, bu tür ürünlerin ve tanıtımlarının platformunda yer almasına izin vererek, dijital şiddet ve tacizin normalleşmesine istemeden de olsa zemin hazırlıyor.
Kaynak: 404 Media (Gazeteci: Rosie Thomas)
