Sosyal Medya Algoritmaları Siyasi Görüşleri Değiştirebilir
Algoritma Manipülasyonu Siyasi Öfkeyi Dindiriyor: Yapay Zeka Destekli Eklenti Kutuplaşmayı Azalttı
2024 ABD başkanlık seçimleri sürecinde yürütülen çarpıcı bir araştırma, sosyal medya algoritmalarının siyasi görüşlerimiz üzerindeki derin etkisini bir kez daha gözler önüne serdi. Ancak bu kez haberler umut verici: Araştırmacılar, sosyal medya platformlarının izni olmaksızın çalışan yapay zeka destekli bir tarayıcı eklentisiyle, kullanıcıların karşıt görüşlere olan öfkesini azaltmayı başardı.
Haberi PodCast olarak dinlemek isterseniz;
Stanford Üniversitesi, Washington Üniversitesi ve Northeastern Üniversitesi‘nden bilim insanlarının ortaklaşa yürüttüğü bu çalışma, sosyal medya akışlarını (feed) yeniden düzenlemenin toplumsal barış üzerindeki somut etkilerini verilerle kanıtlıyor.
Saniyeler İçinde “Zehirli” İçerik Temizliği
Geliştirilen yapay zeka destekli tarayıcı eklentisi, eskiden Twitter olarak bilinen X platformundaki gönderileri anlık olarak tarıyor. Sistem, şiddet çağrısı yapan, anti-demokratik söylemler içeren veya karşıt parti destekçilerine yönelik aşırı olumsuz ifadeler barındıran gönderileri tespit ediyor.
Bu “zehirli” içerikler silinmiyor; ancak kullanıcının akışında saniyeler içinde yeniden sıralanarak en alt sıralara itiliyor. Böylece kullanıcı, platformu kullanırken kutuplaştırıcı içeriğe minimum düzeyde maruz kalıyor.
Veriler Ne Söylüyor? 3 Yıllık Değişim 10 Günde Sağlandı
Araştırma ekibi, 2024 ABD başkanlık seçimlerinden önceki 10 gün boyunca, 1.200’den fazla katılımcının X akışlarını bu eklenti ile manipüle etti. Katılımcıların bir kısmı daha kutuplaştırıcı bir akışa maruz bırakılırken, diğer kısmı eklenti sayesinde temizlenmiş bir akış gördü. Science dergisinde yayınlanan sonuçlar oldukça dikkat çekici:
- Duygusal İyileşme: Eklentiyi kullanan katılımcıların karşıt siyasi partiye yönelik tutumlarında, 100 puanlık bir ölçekte ortalama 2 puanlık bir iyileşme görüldü.
- Zamanın Ötesinde: Araştırmacılar bu 2 puanlık değişimin küçük görünse de, Amerikan halkının tutumlarında normal şartlarda ancak 3 yılda gerçekleşebilecek bir yumuşamaya denk geldiğini vurguluyor.
- İki Taraflı Etki: Sonuçlar hem liberal hem de muhafazakar görüşe sahip kullanıcılar için tutarlıydı; yani teknoloji her iki tarafın da öfkesini dindirmede etkili oldu.
Platformların İzni Gerekmiyor
Johns Hopkins Üniversitesi’nden Bilgisayar Bilimleri Yardımcı Doçenti Tiziano Piccardi, aracın kutuplaşma üzerinde “açık ve net” bir etkisi olduğunu belirtiyor. Piccardi’ye göre kullanıcılar düşmanca içeriklere daha az maruz kaldıklarında, karşı partideki insanlara karşı daha “sıcak”, daha fazla maruz kaldıklarında ise daha “soğuk” hissediyorlar.
Bu çalışmanın en devrimci yanı, “platform işbirliği olmadan” gerçekleştirilebilmesi. Genellikle sosyal medya devleri (Meta, X, TikTok) algoritmalarını ticari sır olarak saklar ve dış müdahaleye kapalı tutar. Ancak bu yöntem, kullanıcının tarayıcısı üzerinde çalıştığı için platformun iznine ihtiyaç duymuyor. Bu durum, gelecekte kullanıcıların kendi “algoritma filtrelerini” seçebileceği daha demokratik bir internet deneyiminin kapılarını aralayabilir.
Sınırlılıklar ve Gelecek
Çalışma umut verici olsa da bazı sınırlılıklar içeriyor. Müdahale sadece web tarayıcısı üzerinden X’e girenlerde çalışıyor (mobil uygulama hariç) ve duygusal iyileşme, eklenti kullanımı bittikten sonra uzun süre devam etmiyor. Yani etki, “kullanım süresiyle” sınırlı görünüyor. Ancak yine de çalışma, algoritmaların toplumsal güveni ve demokratik söylemi iyileştirecek şekilde yeniden tasarlanabileceğini kanıtlıyor.
Öne Çıkanlar
- Yapay Zeka Filtresi: Geliştirilen eklenti, X üzerindeki düşmanca ve anti-demokratik gönderileri silmiyor, sadece akışın en altına itiyor.
- Hızlı Etki: 10 günlük kullanım, siyasi hoşgörüde 3 yıllık doğal değişime eşdeğer bir iyileşme sağladı.
- Platform Bağımsızlığı: Teknoloji, Elon Musk’ın veya X yönetiminin izni olmadan, doğrudan kullanıcının tarayıcısında çalışabiliyor.
- Duygusal Durum: Zehirli içerikleri daha az gören kullanıcıların platformu kullanırken daha az öfkeli ve üzgün hissettikleri raporlandı.
Kaynaklar: Science Dergisi, Stanford Üniversitesi, Washington Üniversitesi, Northeastern Üniversitesi, Tiziano Piccardi (Johns Hopkins Üniversitesi).
Bu haber ilgini çekebilir.
