Şok Eden Araştırma Diyet Kola Bile Karaciğerinize Sessizce Zarar Veriyor
İngiltere Biyobankası Verileriyle Kanıtlandı: Hem Şekerli Hem de Şekersiz İçecekler (LNSSB), Karaciğer Yağlanması Riskini %60’a Kadar Artırıyor.
19 Ekim 2025 – Diyet içecekleri “daha sağlıklı bir alternatif” olarak gören tüketiciler için endişe verici bir uyarı geldi. İngiltere’de yürütülen ve 123.000’den fazla yetişkini kapsayan geniş çaplı bir araştırma, hem şekerli içeceklerin (SSB) hem de düşük veya hiç şekersiz içeceklerin (LNSSB, yani “diyet” meşrubatlar) düzenli tüketiminin, giderek yaygınlaşan Metabolik İşlev Bozukluğuyla İlişkili Steatotik Karaciğer Hastalığı (MASLD) riskini önemli ölçüde artırdığını ortaya koydu.
Haberi PodCast olarak dinlemek isterseniz;
Daha önce alkolsüz yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD) olarak bilinen MASLD, karaciğerde aşırı yağ birikimiyle karakterize olup, dünya çapında nüfusun %30’undan fazlasını etkileyen küresel bir sağlık sorunudur.
Diyet İçecekler Şekerlilerden Daha Riskli Çıktı
2025 UEG Haftası’nda sunulan bu çığır açıcı araştırma, Birleşik Krallık Biyobankası’ndan (UK Biobank) herhangi bir karaciğer hastalığı belirtisi göstermeyen 123.788 yetişkinin 10,3 yıllık beslenme alışkanlıklarını ve sağlık sonuçlarını takip etti.
Öne Çıkan Bulgular ve Veriler:
- Risk Artışı: Günde 250 gramdan fazla (yaklaşık tek bir kutudan fazla) LNSSB (“diyet” içecek) tüketen bireylerde MASLD geliştirme olasılığı %60 arttı (Risk Oranı (HR): 1,599).
- Şekerli İçecekler: Aynı miktarda şekerli içecek (SSB) tüketenlerde ise MASLD geliştirme olasılığı %50 arttı (HR: 1,469).
- Karaciğer Kaynaklı Ölüm: Ortalama 10,3 yıllık takip süresince 1.178 katılımcıda MASLD gelişti ve 108 kişi karaciğer kaynaklı nedenlerden hayatını kaybetti. LNSSB tüketimi, SSB’lerin aksine, karaciğer kaynaklı ölümle anlamlı bir şekilde bağlantılı bulundu.
- Karaciğer Yağlanması: Her iki içecek türü de daha yüksek karaciğer yağı seviyeleriyle ilişkilendirildi.
Biyolojik Mekanizmalar ve Uzman Uyarısı
Baş araştırmacı Lihe Liu, sonuçların “bu içeceklerin zararsız olduğu yönündeki yaygın algıyı sorguladığını” belirtti ve özellikle LNSSB’lerin karaciğer üzerindeki etkilerinin tam olarak anlaşılamadığına dikkat çekti.
Olası Biyolojik Nedenler:
- Şekerli İçecekler (SSB): Yüksek şeker, kan şekeri ve insülinde hızlı artışlara, kilo alımına ve ürik asit seviyelerinde yükselmeye neden olarak karaciğerde yağ birikimine katkıda bulunur.
- Diyet İçecekler (LNSSB): Yapay tatlandırıcılar, karaciğer sağlığını dolaylı yollarla etkileyebilir: Bağırsak mikrobiyomunu değiştirerek, tokluk hissini bozarak, tatlı isteklerini artırarak ve hatta insülin salgısını uyararak.
Önleme Stratejisi:
Yazarlar, bu bulguların, yalnızca karaciğer hastalıklarını değil aynı zamanda kardiyo-renal-metabolik sağlığı da hedefleyen kapsamlı bir önleme stratejisinin parçası olarak hem SSB’leri hem de LNSSB’leri sınırlamayı desteklediğini vurguladı.
- Kanıtlanmış Çözüm: Her iki içeceğin de su ile değiştirilmesi, MASLD riskini önemli ölçüde azalttı (SSB’ler için %12,8 ve LNSSB’ler için %15,2).
- Riski Değiştirmeyen Hamle: İki içecek türü arasında ikame yapılması (örneğin şekerli içecekten diyet içeceğe geçiş) ise riski azaltmada herhangi bir fayda sağlamadı.
Liu, en güvenli yaklaşımın hem şekerli hem de yapay tatlandırıcılı içecekleri sınırlamak ve suyun metabolik yükü azaltıp karaciğerde yağ birikimini önlediği için en iyi seçenek olmaya devam ettiğini belirtti. Araştırmacılar, gelecekteki çalışmalarında bu sonuçların ardındaki nedensel mekanizmaları ve şekerin/tatlandırıcıların bağırsak mikrobiyomu ile etkileşimini derinlemesine incelemeyi hedefliyor.
Bu haber ilgini çekebilir.
