Yaz aylarının bunaltıcı sıcaklarının sadece terletip yormakla kalmadığı, aynı zamanda vücudumuzun biyolojik saatini de hızlandırdığı bilimsel olarak kanıtlandı. Saygın bilim dergisi Nature Climate Change‘de yayımlanan ve Tayvan’da yaklaşık 25 bin kişi üzerinde yapılan uzun soluklu bir araştırma, aşırı sıcaklara maruz kalmanın yaşlanma sürecini, düzenli sigara veya alkol tüketimiyle kıyaslanabilir bir oranda artırdığını ortaya koydu. Kısacası, maruz kaldığımız her sıcak hava dalgası, organlarımızı ve vücudumuzu fark ettirmeden yaşlandırıyor.
Eğer haberleri PodCast formatında dinlemek isterseniz;
Biyolojik Saatimiz Isıyla Hızlanıyor
Araştırmanın sonuçları, sıcak hava dalgalarının görünmez ama derin etkilerini gözler önüne seriyor. Hong Kong Üniversitesi‘nden çevresel epidemiyolog Cui Guo liderliğindeki ekip, 2008 ve 2022 yılları arasında Tayvan’da yaşayan 24,922 kişinin tıbbi verilerini analiz etti. Bu süreçte yaşanan yaklaşık 30 sıcak hava dalgasının etkilerini inceleyen araştırmacılar, biyolojik yaşı hesaplamak için karaciğer, akciğer ve böbrek fonksiyonları gibi bir dizi sağlık verisini kullandı.
Bulgular oldukça netti: Bir kişinin maruz kaldığı aşırı sıcak olayları arttıkça, biyolojik yaşı da kronolojik yaşından daha hızlı ilerliyordu. Çalışmaya göre, katılımcının maruz kaldığı her 1,3°C’lik ekstra sıcaklık, biyolojik saatine ortalama 0,023-0,031 yıl ekliyordu.
Cui Guo, “Bu sayı ilk bakışta küçük görünebilir ancak zaman içinde ve tüm nüfus düşünüldüğünde, bu etkinin halk sağlığı açısından çok anlamlı sonuçları olabilir” diyerek tehlikenin boyutuna dikkat çekiyor.
Araştırmaya dahil olmayan Macquarie Üniversitesi‘nden çevre sağlığı bilimcisi Paul Beggs ise bulguları şöyle yorumluyor: “Sıcak hava dalgalarının bizi yaşlandırması şaşırtıcı. Bu çalışma, hepimizin iklim değişikliğinin sağlığımız üzerindeki olumsuz etkilerine karşı savunmasız olduğumuza dair bir uyarı niteliğinde.”
Kırsalda Yaşayanlar ve İşçiler Daha Büyük Risk Altında
Araştırma, sıcakların yaşlandırıcı etkisinin herkeste aynı olmadığını da gösterdi. Kırsal kesimde yaşayanlar ve özellikle açık havada çalışan beden işçileri, en büyük sağlık sorunlarını yaşayan grup oldu. Bunun en temel nedeninin, bu grupların serinleme imkanı sağlayan klima gibi teknolojilere daha az erişimi olması tahmin ediliyor.
Ancak çalışmada beklenmedik bir olumlu bulgu da vardı: Sıcak hava dalgalarının yaşlanma üzerindeki etkisi, 15 yıllık araştırma süresi boyunca bir miktar azaldı. Bilim insanları bu “ısı adaptasyonunun” nedenlerinden tam olarak emin olmasa da, soğutma teknolojisine erişimin artmasının bunda rol oynayabileceğini düşünüyor.
İklim Değişikliği Tehdidi Büyütüyor
Bu çalışma, alanındaki tek araştırma değil. 2023’te Almanya’da yapılan bir başka araştırma, yüksek hava sıcaklıklarının yaşlanmanın genetik belirteçlerini artırdığını bulmuştu. Benzer şekilde ABD’de yapılan bir çalışma da DNA analizleri yoluyla aşırı sıcakların katılımcıları erken yaşlandırdığı sonucuna varmıştı.
Asıl endişe verici olan ise iklim değişikliğinin bu sorunu küresel bir krize dönüştürmesi. ABD’de 1960’larda yılda ortalama iki sıcak hava dalgası yaşanırken, bu sayı günümüzde altıya yükselmiş durumda. Bilim insanları, iklim değişikliğinin 2022’de Hindistan ve Pakistan’da yaşanan ölümcül sıcak hava dalgalarının görülme olasılığını 30 kat artırdığını tahmin ediyor.
Cui Guo’nun da vurguladığı gibi: “Sıcak hava dalgası kişisel bir risk faktörü değil, küresel bir endişe kaynağıdır.”
Öne Çıkanlar:
- Şok Benzetme: Nature Climate Change’de yayımlanan araştırma, sıcak hava dalgalarının vücudu sigara veya alkol kadar yaşlandırdığını ortaya koydu.
- 25 Bin Kişilik Dev Araştırma: Tayvan’da yapılan 14 yıllık çalışma, sıcaklığa maruz kalma ile biyolojik yaş arasındaki doğrudan ilişkiyi kanıtladı.
- Sıcaklık Denklemi: Maruz kalınan her 1,3°C’lik ekstra sıcaklık, biyolojik saate yaklaşık 10 gün ekliyor.
- Risk Grupları: Kırsalda yaşayanlar ve beden işçileri, klimaya daha az erişimleri olduğu için daha hızlı yaşlanıyor.
- Küresel Tehdit: İklim değişikliği nedeniyle sıcak hava dalgalarının sıklığı ve şiddeti artıyor, bu da yaşlanma etkisini küresel bir halk sağlığı sorununa dönüştürüyor.
