Oxford Üniversitesi Reuters Enstitüsü tarafından 48 pazarda yaklaşık 100.000 kişinin katılımıyla gerçekleştirilen Dijital Haber Raporu 2025, haber tüketim alışkanlıklarında radikal bir dönüşümü gözler önüne seriyor. Rapor, geleneksel medyanın (TV, basılı yayın ve haber siteleri) etkisinin giderek azaldığı, YouTuber’lar, TikToker’lar ve podcast yayıncılarından oluşan “alternatif bir medya ekosisteminin” yükseldiği ve yapay zeka sohbet robotlarının ilk kez bir haber kaynağı olarak ortaya çıktığı karmaşık bir manzarayı belgeliyor.
Haberi PodCast olarak dinlemek isterseniz;
Bu yılki rapor, platformların rolünün arttığı, haber tüketiminin daha parçalı ve video odaklı hale geldiği ve dezenformasyon endişelerinin sürdüğü bir ortamda, yayıncıların hem iş modelleri hem de kitlelerle bağ kurma konusunda yaşadığı zorlukları derinlemesine inceliyor.
Geleneksel Medyanın Güç Kaybı ve Alternatif Ekosistemin Yükselişi
Raporun en çarpıcı bulgularından biri, TV, basılı yayın ve hatta haber siteleri gibi geleneksel haber kaynaklarıyla etkileşimin düşmeye devam etmesidir. Buna karşılık, sosyal medya, video platformları ve çevrimiçi toplayıcılara olan bağımlılık artıyor. Bu eğilim özellikle, sosyal medya kullanımının TV ve haber sitelerini ilk kez geride bıraktığı Amerika Birleşik Devletleri’nde belirgindir.
Bu boşluğu, giderek artan bir şekilde “kişilikler ve influencer’lar” dolduruyor. Bu alternatif medya figürleri, özellikle geleneksel medyaya güveni düşük olan genç kitlelere hitap ediyor.
- ABD’de Joe Rogan: Katılımcıların %22’si, popüler podcast yayıncısı Joe Rogan’dan haber veya yorum duyduğunu belirtiyor. Bu oran genç erkekler arasında orantısız bir şekilde daha yüksek.
- Fransa’da Hugo Travers (HugoDécrypte): 35 yaş altı kitlenin %22’sine ulaşarak birçok ana akım Fransız haber kuruluşunu geride bırakıyor.
- Asya’da Etki: Tayland gibi birçok Asya ülkesinde de genç influencer’lar haber tüketiminde önemli bir rol oynuyor.
Platformların Değişen Yüzü: Video, TikTok ve X’in Dönüşümü
Çevrimiçi platformlarda haber tüketimi parçalanmaya devam ediyor. On yıl önce sadece iki olan haftalık %10’dan fazla haber erişimine sahip ağ sayısı, şimdi altıya yükseldi.
- Video Tüketimi Artıyor: Tüm pazarlarda sosyal video izleme oranı 2020’de %52 iken 2025’te %65’e yükseldi. Filipinler, Tayland, Kenya ve Hindistan gibi ülkelerde artık haberleri okumak yerine izlemeyi tercih edenlerin oranı daha yüksek.
- TikTok’un Yükselişi: TikTok, haber için en hızlı büyüyen ağ olmaya devam ediyor ve küresel olarak 4 puanlık bir artış gösteriyor. Tayland’da bu platform üzerinden haber tüketenlerin oranı %49’a ulaştı.
- X’in (Twitter) Şaşırtıcı Direnci: Elon Musk’ın devralmasından sonra birçok liberal ve gazetecinin platformdan ayrılmasına rağmen, X’in haber erişiminde genel bir düşüş yaşanmadı. Hatta ABD’de haber için kullanımı 8 puan artarak %23’e ulaştı. Platformun kullanıcı tabanı belirgin bir şekilde sağa kaymış durumda.
Yapay Zeka Haber Kaynağı Olarak Sahnede
Rapor, bu yıl ilk kez yapay zeka sohbet robotlarının (chatbot) bir haber kaynağı olarak kullanımını ölçtü.
- Kullanım Oranları: Küresel olarak haftalık haber kullanımı %7 iken, bu oran 25 yaş altı gençlerde %15’e kadar çıkıyor.
- Kitlelerin Şüpheciliği: Çoğu ülkedeki kitleler, haberlerde yapay zeka kullanımına şüpheyle yaklaşıyor. Yapay zekanın haber üretimini ucuzlatacağını (+29 net skor) ancak daha az güvenilir (-18 net skor) hale getireceğini düşünüyorlar.
- Kişiselleştirmeye İlgi: Kitleler, yapay zekanın haberleri özetleme (%27), farklı dillere çevirme (%24) ve daha iyi hikaye önerileri sunma (%21) gibi kişiselleştirme özelliklerine ilgi gösteriyor.
Güven, Dezenformasyon ve Abonelik Modelleri
- Habere Güven: Genel güven oranı üst üste üçüncü yıldır %40’ta sabit kalsa da, bu oran koronavirüs pandemisinin zirve yaptığı dönemin 4 puan altında. Finlandiya %67 ile en yüksek güvene sahipken, Yunanistan (%22) ve Macaristan (%22) en düşük seviyelerde yer alıyor.
- Dezenformasyon Endişesi: Katılımcıların yarısından fazlası (%58) çevrimiçi ortamda neyin gerçek neyin sahte olduğu konusunda endişeli. En büyük tehdit olarak ise çevrimiçi influencer’lar (%47) ve ulusal politikacılar (%47) görülüyor.
- Dijital Abonelikler: Zengin 20 ülkeyi kapsayan bir sepette çevrimiçi haberlere ödeme yapanların oranı %18’de sabit kalmış durumda. Norveç (%42) ve İsveç (%31) en yüksek ödeme oranlarına sahipken, Hırvatistan’da (%6) ve Sırbistan’da (%7) bu oran oldukça düşük.
Raporun Öne Çıkanları
- Geleneksel Medya Zayıflıyor: TV, basılı yayın ve haber siteleri gibi geleneksel kaynaklarla etkileşim azalırken, sosyal medya ve video platformlarına bağımlılık artıyor.
- Kişilikler ve Influencer’lar Yükselişte: Özellikle gençler arasında, Joe Rogan (ABD) ve Hugo Travers (Fransa) gibi kişilik odaklı içerik üreticileri ana akım haber kaynaklarına rakip oluyor.
- Yapay Zeka Yeni Haber Kaynağı: Haftalık haber tüketiminde küresel olarak %7, 25 yaş altı gençlerde ise %15 oranında kullanılan yapay zeka sohbet robotları, yeni bir haber kapısı olarak ortaya çıkıyor.
- Kitleler YZ’ye Şüpheyle Yaklaşıyor: İnsanlar yapay zekanın haberleri daha ucuz ama daha az güvenilir yapmasını bekliyor. En çok ilgi gören YZ özellikleri ise özetleme ve çeviri.
- X’in Sağ Kayışı ve Direnci: Elon Musk’ın yönetiminde X (Twitter), kullanıcı tabanının sağa kaymasına rağmen haberler için genel erişimini kaybetmedi, hatta ABD gibi pazarlarda artırdı.
- Video Hakimiyeti Güçleniyor: Haber tüketiminde video formatlarına doğru belirgin bir kayma var. Bazı ülkelerde haberleri izlemeyi tercih edenlerin oranı, okumayı tercih edenleri geçti.
- Aboneliklerde Durgunluk: Zengin ülkelerde haber için ödeme yapma oranı %18’de sabit kalarak büyüme mücadelesi veriyor.
- Güven Seviyesi Sabit ama Düşük: Küresel olarak habere güven %40’ta sabit kalmış olsa da, bu oran pandemi öncesi seviyelerin altında ve ülkeler arasında büyük farklılıklar gösteriyor.
Sonuç olarak, Reuters Dijital Haber Raporu 2025, gazeteciliğin bir yol ayrımında olduğunu gösteriyor. Geleneksel kurumların azalan etkisi, kişilik odaklı medyanın yükselişi ve yapay zekanın getirdiği belirsizlikler, haber endüstrisini kitlelerle yeniden bağ kurmak ve sürdürülebilir yeni modeller inşa etmek için radikal adımlar atmaya zorluyor.
