Yeni bir analize göre, Meta platformlarında İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) için yayınlanan 2,05 milyon euro değerindeki bağış reklamlarının Avrupa Birliği (AB) mevzuatını ihlal ettiği iddia edildi. Küresel savunuculuk grubu Eko, Meta’nın bu tür bağış toplama kampanyalarını aktif olarak engellemek yerine kolaylaştırdığını savunuyor.
Haberi PodCast olarak dinlemek isterseniz;
22 Temmuz 2025 — Sosyal medya devlerinden Meta, İsrail-Filistin çatışması bağlamında bir kez daha tartışmaların odağında. Yeni bir analize göre, Meta’nın Mart 2025 ile Haziran 2025 tarihleri arasında, İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) için açıkça para toplayan en az 117 reklam yayınladığı ortaya çıktı. Küresel savunuculuk grubu Eko, bu reklamların AB mevzuatını ihlal ettiğini ve İngiltere ile AB’deki kullanıcılardan yaklaşık 2,4 milyon dolar (2,05 milyon euro) topladığını iddia ediyor. Euronews Next, bu rakamı bağımsız olarak doğrulamaya çalışıyor.
Meta’nın Politika İhlalleri ve Tekrarlayan Sorunlar
Eko’nun önceki analizlerinde de benzer reklamların tespit edildiği belirtiliyor. İnsan hakları grubu, platformun kendilerine bildirilen reklamları kaldırdığını ancak “aynı yayıncıların aynı askeri teçhizat için yeni kampanyalar başlatmasını engellemek için hiçbir şey yapmadığını” ifade etti. Eko’dan yapılan açıklamada, “Meta’nın eylemleri açık bir modeli ortaya koyuyor: reklam platformu bu bağış toplama çabalarını engellememekle kalmıyor, aktif olarak onlara olanak sağlıyor,” denildi.
Reklamların İçeriği ve Yasal İhlal İddiaları
Yayınlanan reklamlardan biri, ABD’de kayıtlı yardım kuruluşu Vaad Hatzedaka tarafından hazırlanmış. Bu reklam, “Hamas’tan gelen ölümcül tehditleri tespit edip ortadan kaldırabilecek” termal dronlar için bağış isterken, İsrail askerlerine jeneratör, sualtı dronları veya termal dronlar bağışlama çağrısı yapıyordu. Bir başka kampanya ise Gazze’nin kuzeyindeki Cibaliye’de bulunan keskin nişancıların atış tripodu istediklerini belirten İsrailli bir şarkıcının paylaşımını içeriyordu. Bu reklamlar, kullanıcıları cephedeki IDF’ye kurşun geçirmez yelek, termal drone ya da taktik kask göndermeye olanak tanıyan ABD merkezli bir hayır kurumu olan Chesed Fund’a yönlendiriyordu.
Eko, bu reklamların Meta’ya bildirildiğini ve Meta’nın reklamı kaldırdığını, çünkü Chelsed Fund reklamının Meta’nın sosyal konular, seçimler veya siyasetle ilgili reklam politikasını ihlal ettiğini açıkladı. Meta’nın kendi kurallarına göre, AB’de siyasi değerler ve hükümet ya da güvenlik ve dış ilişkiler hakkında reklam yayınlamak isteyen herkes, Meta platformlarında yayınlanmadan önce bir “yetkilendirme sürecinden” geçmek zorunda. Bu süreç, reklam verenlerin devlet tarafından verilmiş bir kimlik belgesini ve “tarafından ödendi” feragatnamesini ibraz etmesini gerektiriyor. Şirket, bu kuralları ihlal edenlere “kalıcı kısıtlamalar” uygulanabileceğini belirtiyor, ancak bu kısıtlamaların ne olacağı net değil. Euronews Next’in Meta’dan konuyla ilgili yorum alma girişimleri henüz sonuç vermedi.
Avrupa Yasalarını Aşma ve DSA İhlali Potansiyeli
Bu reklamların Avrupa yasalarını nasıl aştığı sorusu gündemde. Avrupa Komisyonu’nun Dijital Hizmetler Yasası (DSA), ayda 45 milyondan fazla AB vatandaşına ulaşan büyük çevrimiçi platformların (Meta’nın AB’de yaklaşık 259 milyon kullanıcısı var) halka açık bir reklam havuzu tutmasını ve sistemlerinin nasıl manipüle edildiğini veya toplumsal risklere nasıl katkıda bulunabileceğini değerlendirmesini gerektiriyor. Ayrıca, platformlar kullanıcılara gördükleri reklamlar hakkında daha fazla bilgi sağlamak zorunda.
Eko’da araştırmacı olan Maen Hammad, DSA’nın Meta’ya, özellikle ulusal yardım yasalarını ihlal edebilecek “yasadışı içeriği hızla kaldırma” yükümlülüğü de getirdiğini savunuyor. Hammad, “Gazze’de bir ‘ölüm bölgesi’ uygulamak için soykırım soruşturması altındaki bir ordu tarafından kullanıldığı iddia edilen insansız hava araçları da dahil olmak üzere askeri teçhizat için bağış toplayan reklamlar, muhtemelen birçok AB ülkesindeki yardım yasalarını ihlal ediyor,” dedi.
Eko, bu bulguları yasayı ihlal edip etmediğini görmek üzere Avrupa Komisyonu’na sunacağını belirtti. Eğer Komisyon bir soruşturma başlatmaya karar verirse, Meta’dan daha fazla bilgi talep edebilir, görüşmeler yapabilir veya tesislerini denetleyebilir. DSA ihlali için verilen cezalar, şirketin küresel cirosunun yüzde altısına kadar çıkabiliyor. Euronews Next’in Komisyon’dan konuyla ilgili yanıt alma girişimleri de henüz sonuç vermedi. Bu durum, büyük teknoloji şirketlerinin platform sorumluluğu ve yasal düzenlemelere uyum konusunda giderek artan bir baskı altında olduğunu gösteriyor.
