Asıl Yarışı Herkes Kazanabilir
İngiltere’nin eski başbakanı ve şu anda Hoover Enstitüsü’nde misafir araştırmacı olan Rishi Sunak, yapay zeka (YZ) alanındaki küresel rekabete dair ezber bozan bir bakış açısı ortaya koydu. Sunak’a göre, manşetleri süsleyen Amerika ve Çin arasındaki Yapay Genel Zeka (YGZ) geliştirme yarışı, denklemin sadece bir parçası. Asıl ekonomik ve toplumsal faydayı getirecek olan yarış, “günlük yapay zekanın” ülke geneline yayılması ve benimsenmesi olacak ve bu yarışta her ülke lider olabilir.
Haberi PodCast olarak dinlemek isterseniz;
İki Farklı Yarış: İcat Etmek ve Yaygınlaştırmak
Sunak, yapay zeka alanında iki temel yarış olduğunu vurguluyor:
- Yapay Genel Zeka (YGZ) Yarışı: Bu, tüm bilişsel görevlerde insan zekasını aşan bir teknoloji geliştirme mücadelesidir. Amerika ve Çin’in başını çektiği bu yarışın jeopolitik sonuçları devasa. Sunak, demokratik dünyanın bu yarışı Amerika’nın kazanmasını umması gerektiğini, çünkü Çin’in zaferinin küresel güç dengesini otoriter bir rejimin lehine çevireceğini belirtiyor.
- Yaygınlaştırma Yarışı: Sunak’a göre bu, ülkeler için çok daha kritik olan yarış. Buhar gücü, elektrik gibi “genel amaçlı teknolojilerin” tarihsel gelişimine dikkat çekiyor. George Washington Üniversitesi’nden Jeffrey Ding‘in araştırmalarına atıfta bulunan Sunak, bu tür teknolojilerden en büyük faydayı onları ilk icat edenlerin değil, toplum ve ekonomi geneline en hızlı ve en yaygın şekilde entegre edenlerin sağladığını hatırlatıyor. 19. yüzyılda Amerika’nın, teknolojiyi İngiltere’den daha inovatif olduğu için değil, pratik uygulamalara odaklanıp ülke geneline yaydığı için lider üretim gücü haline geldiğini örnek gösteriyor.
Kazanmanın Yol Haritası: Öne Çıkan Adımlar
Sunak, ülkelerin “günlük yapay zeka” yarışını kazanması için izlemesi gereken stratejiyi maddeler halinde özetliyor:
- Liderleri Eğitmek: İlk adım, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) liderlerini yapay zekanın iş yapış biçimlerini nasıl dönüştürebileceği konusunda eğitmek. YZ’nin sadece bir BT departmanı projesi olarak kalması durumunda potansiyelinin çok küçük bir kısmının hayata geçeceğini belirtiyor.
- Mevcut İş Gücünü Geliştirmek: 2030 yılı iş gücünün %80’inin halihazırda çalıştığına dikkat çeken Sunak, odak noktasının okullardan çok mevcut çalışanların yetkinliklerini artırmak olması gerektiğini savunuyor. Cisco’nun Ağ Akademisi gibi başarılı modellerden ilham alarak, çalışanlar için güvenilir ve erişilebilir YZ eğitim programları oluşturulmasını öneriyor. Hatta İngiltere’nin uzaktan eğitimde çığır açan Açık Üniversite (Open University) modelinin bir benzerinin “Açık Yapay Zeka” girişimiyle tekrarlanabileceğini ifade ediyor.
- Kamuoyu Güvenini Kazanmak: Teknolojiye karşı korku ve şüphenin yaygınlaşmayı engelleyeceğini belirten Sunak, siyasi liderlerin faydaları ve riskleri şeffaf bir şekilde anlatması gerektiğini söylüyor. Ipsos Mori anketlerine göre İngiltere gibi YZ’de ileri ülkelerde bile halkın temkinli olduğunu, bu algının değişmesi gerektiğini vurguluyor. Hindistan’ın Aadhaar (dijital kimlik) ve Birleşik Ödemeler Girişimi gibi sistemlerle teknolojiyi vatandaşların hayatını kolaylaştıran bir araç olarak sunarak nasıl iyimser bir hava yarattığını örnek olarak gösteriyor.
- Kamu Sektöründe Öncü Olmak: OECD ülkelerinde ekonomik faaliyetlerin %40’ından fazlasının devlet tarafından yürütüldüğünü hatırlatan Sunak, hükümetlerin kamu hizmetlerinde yapay zekayı benimsemeden kitlesel bir yayılımın mümkün olmayacağını belirtiyor.
- Akıllı Regülasyon: Sunak, Avrupa Birliği’nin katı ve yukarıdan aşağıya kurallar içeren Yapay Zeka Yasası gibi düzenlemelerin benimsenmeyi yavaşlattığı uyarısında bulunuyor. Ona göre regülasyonlar, inovasyonu boğmak yerine, en riskli “sınır yapay zeka modellerinin” siber, biyolojik ve nükleer risklerini kontrol etmeye odaklanmalı. Bu, hem vatandaşı koruyacak hem de teknolojiye olan güveni artıracaktır.
Sonuç olarak Sunak, YGZ yarışını yalnızca bir ülkenin kazanabileceğini ancak yapay zekayı ekonomisine ve toplumuna en hızlı entegre etme yarışının her ülkenin kazanabileceği bir fırsat sunduğunu belirterek sözlerini tamamlıyor.
