Haberi Podcast olarak dinlemek isterseniz
ESET’ten Deepfake Mağdurları İçin Adım Adım İçerik Kaldırma Rehberi
Üretken yapay zekâ teknolojilerinin hızla gelişmesi, dijital dünyada yeni güvenlik tehditlerini de beraberinde getiriyor. Gerçek kişileri taklit eden sahte medya içerikleri (deepfake) oluşturmanın son derece hızlı, ucuz ve kolay hale gemesi, siber zorbaların ve dolandırıcıların iştahını kabartıyor. Şaka amaçlı paylaşımların ötesinde şantaj, dolandırıcılık, taciz ve kimlik sahtekârlığı gibi karanlık amaçlarla kullanılan bu içerikler, özellikle çocukları ve bireyleri hedef alıyor.
ESET, internet ortamında rızası dışında deepfake kurbanı olan kişilerin haklarını nasıl arayabileceğini ve bu zararlı içerikleri platformlardan nasıl kaldırabileceğini adım adım açıklayan kapsamlı bir rehber yayınladı.
Yasal Çerçeve Ne Diyor?
Dünya genelinde deepfake ve rıza dışı samimi görüntülerin (NCII) yayılmasına karşı yasal yaptırımlar giderek sertleşiyor:
- ABD: Yürürlüğe giren TAKE IT DOWN Yasası ile rıza dışı samimi görüntülerin dağıtılması suç kapsamına alındı. Çevrimiçi platformların bu tür içerikleri bildirimden sonra 48 saat içinde kaldırma zorunluluğu bulunuyor.
- Birleşik Krallık: Veri Yasası (Data Act) ve Çevrimiçi Güvenlik Yasası (Online Safety Act) kapsamında rıza dışı samimi görüntü oluşturmak suç sayılıyor ve platformlara yine 48 saatlik zorunlu kaldırma süresi tanınıyor.
- Avrupa Birliği: Yakın zamanda yürürlüğe girecek AB Yapay Zekâ Yasası (EU AI Act) ile rıza dışı samimi görüntü oluşturmak amacıyla özel tasarlanan sistemlere tamamen yasak getirilecek.
Eğer mağdur bir çocuk ise, neredeyse tüm dünya genelindeki yargı alanlarında bu tür içerikler doğrudan yasa dışı kabul ediliyor. Diğer rıza dışı deepfake içeriklerinde ise yasallık durumu; dolandırıcılık, şantaj, iftira veya kimlik sahtekârlığı gibi kötü niyetli kullanım amaçlarına göre belirleniyor.
Deepfake Kurbanı Olduğunuzda İlk Yapılması Gerekenler
Eğer rıza dışı samimi görüntü kapsamına girmeyen ancak sizi hedef alan sahte bir içerikle karşılaşırsanız sakin kalmalı ve şu adımları izlemelisiniz:
- Kanıtları Güvene Alın: Sayfanın veya paylaşımı yapan hesabın ekran görüntüsünü alın. URL adresini kopyalayın. Paylaşımı yapan kullanıcı adını, içeriği tespit ettiğiniz tarih ve saati, paylaşıma eşlik eden metinleri eksiksiz olarak not edin.
- Etkileşime Girmeyin: İçeriği paylaşan kişiyle kesinlikle iletişime geçmeyin veya tartışmayın. Bu durum, saldırganın içeriği daha fazla yaygınlaştırmasına yol açabilir.
- Tehdit Durumunda Polise Başvurun: Kendinizi fiziksel olarak tehdit altında hissediyorsanız vakit kaybetmeden kolluk kuvvetlerine başvurun.
Platformlara Göre Deepfake Bildirim Adımları
Sosyal medya ve arama motorları, deepfake içeriklerin bildirilmesi için çeşitli mekanizmalar sunuyor. Genellikle tek bir “deepfake bildir” butonu bulunmadığı için şikayetinizi yapay zekâ üretimi ve zararlı olduğunu belirterek şu yollarla iletmelisiniz:
- Google: Arama sonuçlarından sahte içeriği gizlemek için Google’ın “Kişisel bilgileri kaldır” aracını ve yasal kaldırma talebi formunu kullanabilirsiniz. Bu işlem içeriği tamamen silmez ancak arama sonuçlarında bulunmasını engeller.
- Facebook: İlgili gönderiyi açıp üç noktaya tıklayarak “Gönderiyi/videoyu bildir” seçeneğini seçin. Kimlik sahtekârlığı veya taciz gibi en uygun kategoriyi işaretleyip, içeriğin yapay zekâ tarafından aldatıcı şekilde üretildiğini açıklayın.
- Instagram: Gönderinin sağ üstündeki menüden “Bildir” seçeneğine tıklayarak en uygun şikayet gerekçesini seçin.
- TikTok: Videoyu paylaş butonuna, ardından Bildir -> Yanlış Bilgi -> Deepfake’ler, sentetik medya ve manipüle edilmiş medya adımlarını izleyerek gönderin.
- YouTube: Sesinizin veya görüntünüzün rızanız dışında yapay zekâ ile değiştirildiğini düşünüyorsanız, “Gizlilik Şikâyeti Süreci” (Almanya ve küresel dahil) üzerinden içeriğin kaldırılmasını isteyebilirsiniz.
- X (Twitter): İlgili gönderideki üç noktaya tıklayıp “Gönderiyi bildir” adımlarını takip edin. İçeriğin yapay zekâ ürünü olduğunu ve oluşturduğu zararı gerekçelendirin.
Rıza Dışı Uygunsuz Görsellerin Kaldırılması (NCII)
Eğer paylaşılan sahte içerik rıza dışı samimi görüntüler (NCII) barındırıyorsa, hızlı müdahale için küresel olarak kabul görmüş platformlardan destek alabilirsiniz:
- StopNCII.org: Yetişkinler için geliştirilen bu sistem, rıza dışı yayılan samimi görsel veya videonun cihazınızda dijital imzasını (hash değerini) oluşturur. Fotoğrafınız platforma yüklenmez, sadece hash değeri ortak platformlara (Meta, TikTok, Reddit, X) iletilir ve sistemlerindeki eşleşen görüntüler otomatik olarak kaldırılır.
- TakeItDown.NCMEC.org: 18 yaşından küçük bireylerin sahte veya gerçek uygunsuz görüntülerinin internetten kaldırılması amacıyla benzer bir hash tabanlı koruma sistemi işletmektedir.
Web Siteleri İçeriği Kaldırmayı Reddederse Ne Yapılmalı?
Google arama sonuçlarından silinse bile sahte içerik sitelerde barındırılmaya devam edebilir. Web sitesi yöneticileri kaldırma talebinizi reddederse şu adımları uygulayın:
- Kanıtları Saklayın: Ekran görüntüleri, URL, tarih-saat ve sitenin ret yanıtını saklayın.
- Yazılı Talep Gönderin: Sitenin hukuk, gizlilik veya telif hakkı irtibat adresine resmi bir talep gönderin. Görselin rızanız dışında yapay zekâ ile üretildiğini belirterek yerel yasalar uyarınca kaldırılmasını ve işlemin yazılı olarak teyit edilmesini isteyin.
- Yasal Haklarınızı Kullanın (GDPR 17. Madde): Avrupa Birliği veya Birleşik Krallık sınırlarında, KVKK benzeri olan GDPR’ın 17. Maddesi (Unutulma / Silme Hakkı) uyarınca silme talebi oluşturun. Site işlem yapmazsa durumu yerel Veri Koruma Kurumuna (KVKK muadili) şikayet edin.
- Eş Zamanlı İletişim Kurun: Zamandan tasarruf etmek amacıyla web sitesi yöneticileri, arama motorları, sosyal mecralar ve düzenleyici kurumlarla aynı anda iletişime geçin.
ESET uzmanları, bildirim süreçlerinde içeriğin sadece yapay zekâ ile üretildiğini söylemekle yetinmeyip, bu içeriğin size nasıl bir zarar verdiğini ve neden sorun teşkil ettiğini net bir şekilde açıklamanın başarı şansını artırdığını vurguluyor.
