Ekonomik Kâhinler Uyarıyor: Yapay Zeka, Yeni “Dot-Com” Balonu Olabilir mi?
Yatırım dünyasında şu sıralar tekinsiz bir “déjà vu” hissi hakim. Geçmişte 2000 yılındaki Dot-com çöküşünü ve 2008 konut krizini nokta atışı tahmin eden ünlü ekonomistler ve yatırımcılar, gözlerini bu kez yapay zeka (AI) sektörüne dikmiş durumda. Dean Baker, Michael Burry ve Andrew Odlyzko gibi “felaket tellalları”, mevcut AI yatırım çılgınlığının sürdürülemez bir balon olduğu konusunda hemfikir görünüyor.
Haberi PodCast olarak dinlemek isterseniz;
Piyasalar rekor kırarken, arka planda büyüyen endişeler ve finansal dedektiflerin uyarıları, teknoloji dünyasının üzerinde kara bulutların dolaştığına işaret ediyor.
“Büyük Açık”ın Mimarı ve Kriz Kâhinleri Ne Diyor?
Ekonomik felaketleri önceden görmesiyle tanınan Dean Baker, 90’lar ve 2000’lerin ortasında yaptığı gibi yine portföyünü “daha az riskli” hale getirdiğini açıkladı. Baker, “Negatif olmaya çalışmıyorum, sadece ekonomiye açık gözlerle bakıyorum” diyerek, AI yatırımlarının borsayı şişirdiğini ve patlamanın yakın olabileceğini savunuyor.
Öte yandan, The Big Short (Büyük Açık) filmine ilham veren ünlü yatırımcı Michael Burry, çok daha agresif bir tutum sergiliyor:
- Nvidia ve Palantir’e Karşı Bahis: Burry, AI devlerinin hisselerinin düşeceğine dair pozisyon aldı.
- OpenAI = Netscape: ChatGPT’nin yaratıcısını, internetin ilk dönemlerinde parlayan ancak sonra yok olan Netscape’e benzeten Burry, OpenAI’ın “mahkum olduğunu ve nakit yaktığını” iddia ediyor.
Demiryolu Çılgınlığı ve Gölge Borçlar
Matematik profesörü ve balon uzmanı Andrew Odlyzko, başlangıçta AI balonunu önemsemese de son 1,5 yılda fikrini değiştirdi. Odlyzko’yu endişelendiren temel faktör, yatırımların şirketlerin nakit akışını aşması ve “gölge finansman” yöntemlerinin devreye girmesi.
Odlyzko, Meta’nın Louisiana’daki 30 milyar dolarlık veri merkezi projesi için borcu şirket defterleri dışında tutmasını, 2008 krizine yol açan “yaratıcı finansman” yöntemlerine benzetiyor. Bu durumu, 19. yüzyılda İngiltere’de yaşanan ve büyük bir altyapı spekülasyonuyla sonuçlanan Demiryolu Çılgınlığı ile kıyaslıyor.
Karşı Görüş: “Bu Sefer Farklı” mı?
Tüm bu karamsar tablonun aksine, Goldman Sachs gibi kurumlar mevcut durumun geçmiş balonlardan farklı olduğunu savunuyor. Onlara göre:
- Kurumsal borçluluk oranları tarihsel olarak düşük seviyede.
- S&P 500’deki yükseliş sadece “hype” değil, artan şirket karlarıyla destekleniyor.
- Çift haneli kazanç büyümeleri, boğa piyasasının devamı için sağlam bir zemin oluşturuyor.
Sonuç: Bir Çöküş Faydalı Olabilir mi?
Efsanevi açığa satışçı James Chanos, yapay zekanın teknolojisine inansa da, iş modellerinin çoğunun batacağını öngörüyor. Özellikle Robinhood nesli gibi sadece yükselen piyasayı bilen perakende yatırımcıların büyük risk altında olduğunu belirtiyor.
Dean Baker ise olası bir çöküşe ilginç bir perspektiften bakıyor: Bir durgunluk, kaynakların “mantıksız AI yatırımlarından” alınarak, imalat veya sağlık gibi daha hayati sektörlere yeniden dağıtılmasını sağlayabilir. Yani balonun patlaması, uzun vadede ekonominin sağlığı için gerekli bir “düzeltme” olabilir.
Makale Özeti ve Kritik Çıkarımlar
- Tarih Tekerrür mü Ediyor?: Dot-com ve 2008 krizlerini bilen uzmanlar, AI sektöründe benzer bir balon oluştuğu konusunda uyarıyor.
- Agresif Pozisyonlar: Michael Burry, OpenAI’ı Netscape’e benzeterek çöküş bekliyor; Dean Baker ise kişisel yatırımlarını korumaya alıyor.
- Risk İşaretleri: Meta gibi devlerin borçları bilanço dışına taşıması ve yatırımların nakit akışını aşması, sistemik risk endişesi yaratıyor.
- Teknoloji vs. İş Modeli: Uzmanlar AI teknolojisinin gerçek olduğunu kabul etse de, bu alandaki birçok şirketin “kötü işletmeler” olduğu ve batacağı görüşünde.
- İyimser Cephe: Goldman Sachs, artan karlar ve düşük borçluluk oranları nedeniyle piyasanın sağlıklı olduğunu savunuyor.
Kaynak: Financial Times, Goldman Sachs Research, The Washington Post
Bu haber ilgini çekebilir.
