Donald Trump’ın, dünyanın en değerli şirketi Nvidia’ya yönelik son hamlesi, onun iş dünyası üzerindeki kontrol arzusunu ve bu konuda Çin lideri Şi Jinping’in oyun kitabından nasıl başarısız bir şekilde ilham aldığını gözler önüne seriyor. Trump, Nvidia’nın Çin’e yapay zeka çipi satmasına, karşılığında %15’lik bir gelir payı alarak izin verdiğini bir zafer gibi sunsa da, bu yaklaşım, Çin’in kendi stratejik kaynaklarını kullanma biçiminin yanında sönük kalıyor ve Trump’ın otoriter liderlik denemelerinin ne kadar kafa karıştırıcı ve etkisiz olduğunu kanıtlıyor.
Haberi PodCast olarak dinlemek isterseniz;
Yapılan bir analize göre, Trump’ın en çok arzulanan Amerikan teknolojilerinden birini Çin’e açma kararı, jeopolitik bir tartışmayı görmezden gelerek, basit bir şantaj pazarlığına indirgendi. Tartışmanın bir tarafı, Çin’e “aptallaştırılmış” H20 çiplerinin satışının, Huawei gibi yerli üreticilerin gelişimini yavaşlatacağını ve Çin’i Amerikan donanımına bağımlı kılacağını savunuyor. Diğer taraf ise, bu çiplere erişimin engellenmesinin, Çin’in teknolojik gelişimini yavaşlatarak ABD’ye yapay zeka yarışında büyük bir avantaj sağlayacağını iddia ediyor. Trump, 11 Ağustos’taki açıklamasında bu argümanların hiçbirine değinmeden, sadece Nvidia’nın CEO’su Jensen Huang ile yaptığı pazarlıktan övündü.
Öne Çıkanlar:
- Yapılan bir analize göre, Donald Trump’ın iş dünyasını kontrol etme girişimleri, Çin lideri Şi Jinping’in sistematik yaklaşımının aksine, kaotik ve etkisiz kalıyor.
- Trump’ın, Nvidia’nın Çin’e H20 çipi satmasına %15’lik bir vergi karşılığında izin vermesi, ABD’nin en büyük kozlarından birini küçük bir mali kazanç uğruna feda etmesi olarak görülüyor.
- Trump’ın çip stratejisi “değişken ve kafa karıştırıcı” olarak nitelendiriliyor; üç ay içinde satışlar önce yasaklandı, sonra serbest bırakıldı.
- Analiz, Trump’ın CEO’lar üzerindeki baskısının (Intel ve Goldman Sachs örnekleri) gürültülü ama kolayca yatıştırılabilir olduğunu, Xi’nin ise Jack Ma örneğinde görüldüğü gibi mutlak ve sessiz bir kontrol uyguladığını belirtiyor.
- Makale, Şi Jinping’in devlet kapitalizmi modelinin çatırdamaya başladığını, ancak Trump’ın öngörülemez ve kaotik yaklaşımının da istikrara ihtiyaç duyan Amerikan iş dünyası için zararlı olduğunu öne sürüyor.
Beceriksiz Strateji: Çiplere Karşı Nadir Toprak Elementleri
Analize göre, Trump’ın yaklaşımı ne Amerika’ya yardımcı oluyor ne de Çin’e zarar veriyor gibi görünüyor. ABD’nin ulusal güvenlik stratejisinin önemli bir parçasını, yeni bir nükleer denizaltının maliyetinden daha düşük bir meblağ olan 3 milyar dolar karşılığında teslim etti. Buna karşılık, Çin’in nadir toprak elementleri üzerindeki kontrolü, daha karmaşık ve sistematik bir ihracat kontrol sistemiyle yönetiliyor ve Pekin için güçlü bir koz olmaya devam ediyor. Ayrıca Trump’ın ihracat vergisi mantığı da kusurlu bulunuyor: Amaç Çin’i Amerikan çipine bağımlı kılmaksa, Nvidia ürünlerinin fiyatını vergiyle artırmak yerine, Çin’in kendi ürünlerinde yaptığı gibi piyasayı ucuz ürünlerle domine etmek daha mantıklı olurdu.
Patronları Kontrol Etme Sanatı: Gürültüye Karşı Sessizlik
İki liderin kendi ülkelerindeki CEO’lar üzerindeki otorite kurma çabaları da büyük farklılıklar gösteriyor. Xi Jinping, 2020’de e-ticaret devi Alibaba’nın kurucusu Jack Ma’yı, Komünist Parti’ye karşı bir güç odağı haline geldiği paranoyasıyla beş yıl boyunca kamusal hayattan sildi. Trump da benzer şekilde Amerika’nın patronlarını baskı altında tutmaya çalışıyor; geçen hafta Intel ve Goldman Sachs’ın CEO’larının istifalarını istedi. Ancak, Intel CEO’sunun Beyaz Saray’ı ziyaret etmesinin ardından Trump’ın onu övmesi, baskısının ne kadar kolay aşılabileceğini gösteriyor.
Benzer şekilde, Şi Jinping, şirketlerin içine parti hücreleri kurarak onları hükümet hedeflerine uymaya ikna etmede daha etkiliyken, Trump’ın Apple gibi şirketleri üretimi ABD’ye taşımaya teşvik etme çabaları daha çok lafta kalıyor. Apple CEO’su Tim Cook’un 600 milyar dolarlık yatırım duyurusu, bir plan değişikliğinden çok, Trump’a sunulan “24 ayar altın bir hediye” ile süslenmiş bir güncelleme olarak nitelendiriliyor.
Analiz, otoriter gücü olmayan Trump’ın, iş dünyasını siyasi hedeflerine tabi kılmada daha az etkili olmasının şaşırtıcı olmadığı, hatta bunun bir “rahatlama” olduğu sonucuna varıyor. Ancak, Çin’in devlet kapitalizmi modeli çatırdıyor olsa da, Trump’ın öngörülemez ve kaotik yaklaşımının, istikrara ihtiyaç duyan Amerikan iş dünyası için zararlı olduğu uyarısında bulunuluyor.
