ABD’de yapılan yeni bir araştırma, gençlerin %70’inden fazlasının yapay zeka (YZ) arkadaş uygulamalarını kullandığını ortaya koydu. Character.AI, Nomi ve Replika gibi platformlar gençler arasında hızla popülerlik kazanırken, uzmanlar bu denetimsiz teknolojinin potansiyel riskleri konusunda ebeveynleri uyarıyor ve sosyal medya için konulan kuralların aynısının YZ araçları için de uygulanması gerektiğini belirtiyor.
Haberi PodCast olarak dinlemek isterseniz;
24 Temmuz 2025 — Dijital dünyanın gençlerin hayatındaki etkisi her geçen gün artıyor. Yeni bir araştırma, bu etkinin yapay zeka tabanlı “sanal arkadaşlar” uygulamalarıyla farklı bir boyut kazandığını gözler önüne serdi. Nisan-Mayıs 2025 döneminde 13-17 yaş arası 1060 gençle görüşen Common Sense Media adlı sivil toplum kuruluşu, gençlerin %70’inden fazlasının Character.AI, Nomi ve Replika gibi yapay zeka sohbet platformlarını kullandığını belirledi.
Sanal Dostlukların Yükselişi ve Bilinmeyen Riskler
Bu platformlar, kullanıcıyla bir arkadaş, sırdaş ve hatta bir terapist gibi iletişim kuran “sanal dostlar” olarak pazarlanıyor. Ancak uzmanlar, hızla büyüyen YZ endüstrisinin hala büyük ölçüde denetimsiz olduğuna dikkat çekiyor. Pek çok ebeveyn, çocuklarının bu teknolojileri nasıl kullandığını veya ne kadar kişisel bilgi paylaştıklarını bilmiyor. Bu durum, sanal dostlukların potansiyel faydalarının yanı sıra, gizlilik, bağımlılık ve gerçek dünya ilişkileri üzerindeki olumsuz etkileri gibi önemli riskleri de beraberinde getiriyor.
Ebeveynler Ne Yapmalı? Uzmanlardan Önemli Tavsiyeler
Common Sense Media ve Amerikan Psikoloji Derneği (APA) uzmanları, ebeveynlere bu konuda proaktif olmaları için önemli tavsiyelerde bulunuyor:
- Önce Dinleyin, Sonra Uyarın: Common Sense Media araştırma direktörü Michael Robb, çocuğunuzun bu uygulamaları kullanıp kullanmadığını anlamanın ilk adımının, onu yargılamadan sohbet başlatmak olduğunu söylüyor. “Endişelerinizi dile getirmeden önce çocuğunuzun bu uygulamaları neden sevdiğini anlamaya çalışın,” diyor Robb. Bu, güvene dayalı bir iletişimin temelini oluşturuyor.
- Gerçek İlişkilerle Farkını Anlatın: APA psikoloji şefi Mitch Prinstein, çocuklara bu uygulamaların her zaman onaylayıcı ve sevecen yanıtlar verecek şekilde programlandığını anlatmanın önemine dikkat çekiyor. Prinstein, “Gerçek arkadaşlıklar sadece sizi onaylamakla kalmaz, zor durumlarla başa çıkmanıza da yardımcı olur. Çocuklara bu deneyimin gerçek olmadığını, eğlence amaçlı olduğunu ve gerçek ilişkilerin yerini alamayacağını öğretmeliyiz,” ifadelerini kullanıyor.
- Sağlıksız İlişki Belirtilerini Gözlemleyin: Robb’a göre, çocukların gerçek arkadaşlıklar yerine yapay ilişkileri tercih etmesi, saatlerce YZ ile konuşması veya uygulamadan ayrı kaldığında duygusal zorlanmalar yaşaması tehlikeli belirtiler olabilir. Bu tür durumlar, yapay zeka arkadaşlarının insan ilişkilerinin yerini aldığını gösterebilir ve uzmanlar, bu tür ruhsal zorluklar yaşayan gençlerin mutlaka insan desteğine – aile, arkadaş veya bir uzmana – yönlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
- Kurallar Koyun ve Bilgilenin: Uzmanlar, sosyal medya ve ekran süresi için konulan kuralların aynısının YZ araçları için de uygulanabileceğini belirtiyor. Ayrıca ebeveynlerin bu araçlar hakkında daha fazla bilgi sahibi olması ve gelişmeleri yakından takip etmesi gerekiyor. Prinstein, “YZ’nin neler yapabildiğini, kaç gencin bunu kullandığını ve neden bazı şeylerin artık korkutucu hale geldiğini insanlar hala tam anlamış değil,” diyerek ebeveynlerin bilgi eksikliğinin çocuklarla sağlıklı bir iletişim kurmayı engelleyebileceği uyarısında bulunuyor.
Bu araştırma ve uzman uyarıları, yapay zekanın gençlerin sosyal ve duygusal gelişimi üzerindeki etkilerini anlamanın ve buna uygun koruyucu önlemler geliştirmenin aciliyetini bir kez daha ortaya koyuyor. Ebeveynlerin bilinçli olması ve çocuklarıyla açık iletişim kurması, bu yeni dijital çağda sağlıklı bireyler yetiştirmek için kritik öneme sahip.
