ABD, Ulusal Güvenlik Riskleri Nedeniyle DJI Drone’larını Yasaklayabilir? Peki Türkiye’de Bu Risk Yok Mu?
Teknoloji ve Ulusal Güvenlik – 05 Kasım 2025
Çin merkezli drone devi DJI (Da-Jiang Innovations), ABD’deki popülerliğini ve pazar hakimiyetini tehdit eden ciddi bir yasak riskiyle karşı karşıya. Tüketici drone pazarının yaklaşık %77’sine sahip olan DJI’ın ürünleri, ulusal güvenlik endişeleri nedeniyle 23 Aralık‘tan itibaren ABD raflarından kaybolma tehlikesi altında. Bu durum, hobi sahiplerinden profesyonel yaratıcılara ve kamu güvenliği operatörlerine kadar geniş bir kullanıcı kitlesini etkileyecek.
Haberi PodCast olarak dinlemek isterseniz;
Yasaklama Tehdidinin Arkasındaki Temel Nedenler
DJI drone’larına yönelik yasaklama tehdidi, temelde Çin hükümetiyle potansiyel bağlantılarından kaynaklanan ulusal güvenlik risklerine dayanıyor. ABD’li düzenleyiciler ve istihbarat kurumları, Çin’deki bir şirketin ürettiği kamera donanımlı cihazların hassas ABD altyapısı ve verileri üzerinde casusluk aracı olarak kullanılabileceğinden endişe ediyor.
Kritik Güvenlik Endişeleri (CISA’ya Göre)
ABD Siber Güvenlik ve Altyapı Güvenliği Ajansı (CISA), DJI drone’larının potansiyel tehlikelerini şu maddelerle özetliyor:
- Zorunlu İstihbarat İşbirliği: DJI, Çin’in 2017 Ulusal İstihbarat Yasası’na tabi. Bu yasa, Çinli şirketleri devlet istihbarat servisleriyle işbirliği yapmaya mecbur bırakıyor.
- Siber Güvenlik Açıklarının Gizlenmesi: 2021 Siber Güvenlik Açığı Raporlama Yasası, Çin merkezli şirketlerin siber güvenlik açıklarını kamuya açıklamadan önce ÇHC makamlarına bildirmesini gerektiriyor. Bu durum, Çinli yetkililerin bu açıkları kamu bilmeden önce istismar etme olasılığını doğuruyor.
- Hassas Veri Toplama: Akıllı telefonlarla kontrol edilen İnsansız Hava Sistemleri (İHS), kritik altyapı hakkında hassas görüntü, haritalama ve tesis düzenleri gibi verilerin toplanması ve iletilmesi için bir yol sunuyor.
- Gizli Güncellemeler: Çinli kuruluşlar tarafından kontrol edilen yazılım güncellemeleri, kullanıcıların haberi olmadan drone’lara bilinmeyen veri toplama ve iletim yetenekleri ekleyebilir.
DJI’a Yönelik Atılan Başlıca Adımlar ve Tarihçe
ABD hükümeti, 2017’den bu yana DJI’ı hedef alan bir dizi yasal ve idari adım attı:
- 2017: DJI drone’ları, ABD Ordusu tarafından kullanımdan yasaklandı. İç Güvenlik Bakanlığı (DHS), DJI drone’larının “ılımlı güvenle” Çin hükümetine veri sağladığına dair bir bildiri yayınladı (ancak doğrudan kanıt sunulmadı).
- 2020 (Ticaret Bakanlığı “Varlık Listesi”): DJI, Çin’deki “yaygın insan hakları ihlallerini mümkün kıldığı” iddiasıyla ABD Ticaret Bakanlığı’nın **”Varlık Listesi”**ne eklendi. Bu, şirketin Amazon Web Services, Intel gibi ABD’li üreticilerden parça veya hizmet almasını kısıtladı.
- 2021 (Hazine Bakanlığı “Askeri Kompleks Listesi”): Şirket, Çin’deki Uygur Müslümanların gözetiminde yer aldığı iddiasıyla ABD vatandaşlarının şirkete yatırım yapmasını yasaklayan listeye eklendi.
- 2022 (Savunma Bakanlığı “Çin Askeri Şirketleri Listesi”): Savunma Bakanlığı (DoD) DJI’ı bu listeye dahil etti. DJI, askeri bir şirket olmadığını savunarak dava açtı, ancak mahkeme 2024’te DJI aleyhine karar verdi ve şirketin Çin savunma sanayine katkıda bulunduğuna dair kanıt olduğunu belirtti.
- 2024 (Temsilciler Meclisi ve FCC):
- Temsilciler Meclisi, DJI drone’larının ABD radyo dalgalarına erişimini engelleyebilecek “Çin Komünist Partisine Karşı Drone Yasası”nı (Countering CCP Drones Act) kabul etti (Senato onayı bekleniyor).
- En kritik gelişme olarak, FCC (Federal İletişim Komisyonu) 3-0 oyla, daha önce onaylanmış cihazları bile yasaklama yetkisini kendine verdi. Bu, 2025 Aralık‘a kadar bir ulusal güvenlik kurumu tarafından “kabul edilemez risk” oluşturmadığına dair karar çıkmaması durumunda, DJI ürünlerinin ABD radyo frekanslarını kullanmasını engelleyerek onları işlevsiz hale getirebilir.
Olası Senaryolar ve Beklentiler
23 Aralık son tarihi öncesinde en olası senaryolar şunlar:
- Senaryo 3: FCC Yeni Sertifikaları Engeller: En Olası. Yeni drone satışları ABD’de onaylanmaz. Mevcut drone’lar yasal kalır, ancak uzun vadeli destek veya güncellemeler kesilebilir.
- Senaryo 4: DJI Drone’ları “Kapsam Dahilindeki Liste”ye Alınır: Yeni ve eski tüm modellerin ABD’deki satışı durdurulur. Mevcut drone’ların kullanımı serbest kalır, ancak güncelleme ve teknik destek hizmetleri sekteye uğrayabilir.
Beklenti: Mevcut siyasi iklim göz önüne alındığında, analistler 3. veya 4. senaryonun en muhtemel olduğunu belirtiyor. DJI’ın yeni satışları durdurulacak, ancak mevcut kullanıcıların cihazlarını kullanmaya devam etmelerine izin verilecektir (yedek parça ve destek sıkıntısı yaşanabilir). FCC, halihazırda satın alınmış drone’ların kullanımını yasaklamayacağını belirtmiştir.
DJI, yasaklamayı engellemek için lobi faaliyetlerine milyonlarca dolar harcamış ve müşterilerinden destek almak üzere ittifaklar kurmuştur. Ancak ABD’li siyasetçiler, iki partide de şirkete karşı genel olarak olumsuz bir tutum sergilemektedir.
Kaynaklar: ABD Ticaret Bakanlığı, ABD Savunma Bakanlığı (DoD), FCC, CISA, The Verge, Rich Greenfield (Analist), Temsilciler Meclisi (Countering CCP Drones Act).
Bu haber ilgini çekebilir.
