Washington kulisleri, teknoloji ve finans dünyasını sarsan bir haberle çalkalanıyor. Bloomberg‘in konuya yakın kaynaklara dayandırdığı özel haberine göre, Trump yönetimi, ABD’nin çip devi Intel Corp.‘a devletin hissedar olması için gizli görüşmeler yürütüyor. Bu hamle, Beyaz Saray’ın ulusal güvenlik ve ekonomik rekabet gerekçesiyle özel sektöre doğrudan müdahale etme stratejisinin en yeni ve en cüretkar adımı olarak yorumlanıyor.
Haberi PodCast olarak dinlemek isterseniz;
Bir Haftada Düşmanlıktan Ortaklığa
Görüşmelerin zamanlaması ise oldukça manidar. Bu haber, Başkan Donald Trump‘ın sadece bir hafta önce Intel CEO’su Lip-Bu Tan‘ı Çin ile geçmişteki bağları nedeniyle “son derece çelişkili” olarak nitelendirip görevden alınması çağrısı yapmasının hemen ardından geldi. Kaynaklara göre, bu şaşırtıcı ortaklık planı, Trump ve Tan arasında bu hafta yapılan gergin ama yapıcı bir görüşmenin ardından doğdu. Anlaşma gerçekleşirse, bu durum Tan’ın görevde kalacağı anlamına da geliyor.
Haberin duyulmasının ardından Perşembe günü Intel hisseleri %8,9‘a kadar yükseldi ve günü %7,4 artışla kapattı. Bu sıçrama, piyasanın bu olası devlet desteğine ne kadar olumlu baktığını gözler önüne serdi.
Amaç: Ohio’daki Dev Fabrikayı Kurtarmak
Görüşmelerin merkezinde, Intel’in Ohio’da kurmayı vadettiği ancak finansal sıkıntılar nedeniyle sürekli ertelediği devasa çip üretim tesisi bulunuyor. Bir zamanlar “dünyanın en büyük çip üretim merkezi” olması hedeflenen proje, şirketin yaşadığı pazar payı ve teknolojik üstünlük kaybı nedeniyle tehlikeye girmişti. Devletin Intel’e ortak olması, bu stratejik projenin hayata geçirilmesi için gereken finansal gücü sağlayabilir.
Yeni Bir Sanayi Politikası: “Müdahaleci Devlet”
Intel’e ortaklık planı, tekil bir olay değil. Trump yönetiminin son dönemde benimsediği “daha müdahaleci bir sanayi politikası”nın bir parçası. Bu stratejinin diğer örnekleri arasında:
- U.S. Steel’de Japon bir rakibe satışı onaylama karşılığında “altın hisse” alınması.
- Savunma Bakanlığı’nın, nadir toprak elementi üreticisi MP Materials Corp.‘a 400 milyon dolarlık hisse alarak en büyük hissedarı olması.
Yeni Amerikan Güvenliği Merkezi‘nden kıdemli araştırmacı Geoffrey Gertz, durumu şöyle özetliyor: “Son birkaç ayda hükümetin ekonomiye çok daha aktif bir şekilde dahil olduğunu gördük. Bu, ABD’nin kritik sektörlerdeki endüstriyel politikasının mevcut yönü gibi görünüyor.”
Resmi kanallar ise şimdilik temkinli. Beyaz Saray sözcüsü Kush Desai durumu “spekülasyon” olarak nitelendirirken, Intel “söylentiler hakkında yorum yapmayacaklarını” ancak Trump yönetiminin ABD teknoloji liderliğini güçlendirme çabalarını desteklediklerini belirtti.
Öne Çıkanlar:
- Sürpriz Görüşme: Trump yönetimi, zor durumdaki çip üreticisi Intel’e devletin ortak olması için masada.
- Piyasadan Tam Not: Haberin ardından Intel hisseleri günü %7,4’lük rekor bir artışla kapattı.
- Stratejik Hedef: Anlaşmanın ana hedefi, Intel’in Ohio’da yapımı ertelenen ve ulusal güvenlik için kritik görülen dev çip fabrikasını canlandırmak.
- Devletçilik Adımları: Bu hamle, Trump yönetiminin U.S. Steel ve MP Materials gibi şirketlere yaptığı önceki müdahalelerle örtüşen yeni bir sanayi politikası modelinin parçası.
- CEO’nun Kaderi: Sadece bir hafta önce Trump’ın hedefinde olan CEO Lip-Bu Tan’ın, bu anlaşma sayesinde koltuğunu koruması bekleniyor.
